Ingezoomd
Kastanjes rapen, paddenstoelen zoeken en herfstblad bewaren
Het was tijdens een wandeling van de week toen ik ze weer zag hangen in mijn woonplaats. De rijpe kastanjes aan de kastanjebomen. De mooie bruine kleur van de vrucht […]

Het was tijdens een wandeling van de week toen ik ze weer zag hangen in mijn woonplaats. De rijpe kastanjes aan de kastanjebomen. De mooie bruine kleur van de vrucht was al tussen de prikkels zichtbaar. De takken bogen zwaar omlaag door het gewicht, maar de rijpe vruchten waren toch nog net onbereikbaar voor mij. Even dacht ik om maar door te lopen, maar ineens sloeg het verlangen toe om er weer eens eentje in mijn hand te houden.
Schichtig keek ik om mij heen, maar het weggetje was verlaten. Staande op mijn tenen lukte het me genet om een tak naar mij toe trekken en toen was het gemakkelijk om een paar prikkende balletjes van de tak te plukken. De schil was er makkelijk af te halen en ineens had ik die gladde mooi glanzende houtachtige vrucht in mijn handen. Een moment van verrukking, die spijtig genoeg ook weer langzaam verdween. Wat moest ik er eigenlijk mee. Maar het bracht mij gelijk weer naar mijn kinderjaren terug.
Het was in 1949, mijn geboortejaar, dat Amerika dreigde met het stoppen van het Marshallplan voor Nederland. Vlak na de beëindiging van de tweede wereldoorlog was de toenmalige Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, George C. Marshall, met het initiatief gekomen om veel geld ter beschikking te stellen voor de wederopbouw van de door de oorlog geteisterde landen. En natuurlijk ook in eigen belang de economie weer een boost te geven. Maar de politionele acties van ons land in Indonesië had kwaad bloed gezet. Zover kwam het niet, maar toen een jaar later Nederland weigerde om troepen te sturen tijdens de strijd tegen het communisme in Noord-Korea werd opnieuw van dit dreigement gebruik gemaakt. Zo zou ons land vele miljoenen hebben kunnen mislopen van de hulp die de VS Europa bood. Gelukkig bleef het bij een waarschuwing.
Het is intrigerend om achteraf te lezen wat er gedurende je kindertijd in de wereld afspeelde. Nog zo zonder zorgen en totaal onwetend over de machtsverhoudingen in de wereld, leefde ik in mijn eigen fantasie en speelde met mijn autootjes. Of stapte op mijn mooie rode step en verkende de omgeving van de Breitnerstraat, de straat in het westen van Rotterdam waar ik het grootste deel van mijn jeugd heb door gebracht. Dat was mijn wereld. In de buurt van onder andere de Westersingel waar je heerlijk vlotje kon varen. En grote hoge kastanjebomen stonden, die voor een rijke buit aan kastanjes konden zorgen. Een zeer geliefde vrucht onder de jeugd.
Nee niet om te eten hoor. Ik denk zelf dat het voornamelijk door die mooie glanzende diepbruine kleur was dat je je rijk voelde met een kastanje in je hand die je net uit die prikkende schil had bevrijd. En natuurlijk werd je daar ook nog eens hebberig van.
Maar je was niet het enige knulletje op zoek naar die rijkdom. Aan de schillen te zien waren je er al velen voor gegaan. De laaghangende takken waren al zonder, maar wat hoger en onbereikbaar hingen er toch nog een paar beste overrijpe vruchten. Een beetje wind zou helpen, maar die was niet op aanvraag voorhanden. Dan maar die dikke stok die je zo hoog mogelijk in de boom gooide. Vaak zonder noemenswaardig resultaat, maar was het een voltreffer dan was het zaak om heel snel de buit bijeen te vergaren. Er bleken altijd wel kapers op de kust die schijnbaar verveeld met de handen in de zakken jouw verrichtingen gadesloegen. Maar er als de kippen bij waren als het resultaat een regen van kastanjes bleek te zijn.
Met je zakken vol kwam je thuis en toonde je rijke buit aan je moeder. Die vroeg op haar beurt wat ik daar mee dacht aan te vangen. Nou gewoon bewaren. Of leuke dingen van maken. Maar dat viel tegen. Al heel gauw verloor de vrucht zijn glans en verschrompelde zich tot kleine gedrochten. Misschien moet je tamme kastanjes zoeken, opperde ze. Die kan je poffen op de kachel en met wat boter lekker op eten. Maar ik had geen idee hoe die bomen er uit zagen en waar ze in Rotterdam stonden. Denk zo achteraf dat de concurrentie dan ook moordend zou zijn geweest. Overigens waren er vlak na de oorlog niet zo heel veel bomen meer in Rotterdam. De meeste waren in de kachel verdwenen. Later na de nieuwe aanplant bleken de wortels voor problemen te zorgen voor wegdek en leidingen in de grond. En werden veel aangetaste zieke bomen weer gerooid. Vooral de kastanjebomen hadden het zwaar te verduren.
Nee erg veel kon je met die kastanjes ook niet doen. Ja poppetjes en beestjes maken. Met lucifers als armen en benen en een doormidden afgebroken lucifer als hals. Uithollen en er een pijpje van maken misschien. Of met saté prikkers en een bolletje wol een spinnenweb maken. Maar zo lang als dat duurde dan toch. Lelijk werden die kastanjes eigenlijk best snel. Op school hadden ze een beter idee. Je zou er weer een boom van kunnen maken. Eh wat!? Ja echt, uiteindelijk was die vrucht het begin van een nieuwe boom. Zoals elke eikel ook ooit tot een machtig mooie eik zou kunnen uitgroeien. Hoewel er ook nog best wat irritante eikels over bleven helaas. Je kon de kastanje zo in een potje met aarde duwen, maar mooier was het om daar een natte spons voor te gebruiken. Die vouwde je om de kastanje en bond je dicht met een touwtje. En zo af en toe kon je dan naar het verloop van de ontwikkeling van dat beginnend plantje kijken.
Hoe leerzaam allemaal. Helaas is het mij nooit gelukt. Misschien toch weer vergeten om bijtijds water op het schoteltje te gieten waar de spons op lag. Of was het restant van de groene zeep in de spons, waar normaal de ramen mee werden gezeemd, toch funest voor een aspirant woudreus. Ik zat er niet mee. Was alweer druk met een andere hobby. Het zoeken naar mooie paddenstoelen tijdens onze wandeling in het Kralingse Bos voor een herfststukje of met het oprapen van grote bladeren in de prachtigste herfstkleuren. Natuurlijk nam je die dan mee naar huis om in de oude boeken van je vader te drogen. En prompt te vergeten welke boeken je gebruikt had. Om na jaren weer eens zo’n uitgedroogde perkamentachtig blad tegen te komen, die van louter ellende uit elkaar viel.
Wim van der Klein / klein2@zonnet.nl













Geef een reactie