Elk jaar rond deze tijd herdenken we de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog en vieren we onze vrijheid. Maar we gedenken ook de oorlogshelden, zoals de Soldaat van Oranje, Samuel Esmeijer en het Meisje met het Rode Haar. Vandaag zet ik een verzetsvrouw in het zonnetje die geen boek en ook geen film kreeg. Maar die in Rotterdam wel ongekende heldendaden heeft verricht.

Ik heb het over Joukje Smits uit Rotterdam-Zuid. Joukje werd op 17 april 1917 geboren in de wijk Charlois. Als kind was ze al een meisje met een eigen willetje. Toen Joukje thuiskwam van haar allereerste schooldag zei ze tegen haar moeder dat ze al wist wat ze later zou worden: onderwijzeres. Een belofte die ze hield. Joukje werd lerares op de nijverheidsschool.

Toen de oorlog uitbrak gebeurde er iets met Joukje. Ze kon het niet verkroppen dat de nazi’s ons land bezetten en letterlijk op joden joegen. En dus sloot de dappere dame van Zuid zich aan bij het verzet. Joukje Smits werd officieel de allereerste vrouwelijke koerier van het verzet. Ze smokkelde niet alleen voedselbonnen, maar ook wapens en explosieven. Vanwege haar gevaarlijke werk opereerde Joukje onder de valse naam Clara. Ze verstopte wapens onder haar kleren en veinsde dat ze zwanger was. De uitzonderlijk moedige Joukje werd al snel een sleutelfiguur in de hulp aan onderduikers. Joukje alias Clara redde talloze mensen het leven.

Op 13 juni 1944 sloeg alsnog het noodlot toe. Joukje werd verraden en gedeporteerd naar concentratiekamp Dachau. Als gevangene nummer 123135 kreeg Joukje van de sadistische kampbeul loodzware opdrachten. Om de verzetsvrouw te breken moest de Rotterdamse schier ontilbare stenen sjouwen. Maar Joukje gaf geen krimp en deed het met opgeheven hoofd. Ze had zichzelf een belofte gedaan: ze zou het concentratiekamp overleven. En dat lukte, want in de nacht van 30 april op 1 mei werd Joukje door de geallieerden bevrijd. Ze woog toen nog 35 kilo en was vel over been.

Na de oorlog werd Joukje Smits onderscheiden met het Verzetsherdenkingskruis. Ze bleef er echter nuchter onder, want ze ging gewoon weer voor de klas staan. Ze trok langs scholen in Rotterdam om over de oorlog te vertellen.

Nou, Joukje mag dan niet zo bekend zijn als andere oorlogshelden, voor míj is ze een ongekende kanjer. Wat ben ik trots op onze stadsgenoot die zo voor onze vrijheid heeft gevochten. Lieve Joukje, lieve Clara, we zullen je nooit vergeten…