Op deze servicepagina informeren we u elke twee weken over (financiële, fiscale en juridische) vragen die opkomen bij het ouder worden en vooral over zaken die spelen rondom erfenissen en de afwikkeling van nalatenschappen.
Uit de praktijk
De uitvaartkosten zijn een schuld van de nalatenschap en horen ook bij de aangifte erfbelasting te worden opgegeven. Als wij de aangifte inkomstenbelasting voor onze klanten verzorgen, komt nog weleens de vraag of die kosten toch niet (ook) bij de aangifte inkomstenbelasting mogen worden afgetrokken. Dat is helaas niet zo.
Bij de aangifte erfbelasting mogen de uitvaartkosten in mindering worden gebracht die niet vergoed zijn door een verzekering. Naast de uitvaartkosten zelf, zijn het diner na de uitvaart en de kosten van een grafsteen (en plaatsen daarvan) in mindering te brengen op de grootte van de nalatenschap. Is de nalatenschap niet groot genoeg om alle kosten te dekken, dan moeten de directe nabestaanden (echtgenoot en kinderen) van de overledene de kosten dragen. Zijn er geen directe naasten dan kan de gemeente gevraagd worden de kosten te betalen.
Heeft u vragen over erfrecht of erfbelasting. Maak eens een afspraak voor een van onze spreekuren of stel de vraag telefonisch (0103130823) of via e-mail: info@akto.nu
Recht op informatie
Via social media heb ik begrepen dat mijn ouders kort na elkaar zijn overleden. Ik snap dat ik buiten de familie ben komen te staan, maar als kind, als erfgenaam, heb ik toch recht op informatie. Wat mag ik van de executeur verwachten?
Kennelijk geeft de executeur u geen of onvoldoende informatie; dat is erg jammer. Echter, om te weten óf en zo ja, op welke informatie u überhaupt recht heeft, moet u eerst weten of u erfgenaam bent of niet. Hiervoor zijn de testamenten van uw ouders van belang.
Wellicht hebben uw ouders u onterfd. Voor wat de inhoud van het testament betreft, heeft u in dat geval alleen recht op dat stuk(je) uit het testament waar dit uit blijkt. Als sprake is van een indirecte onterving (de erfgenamen worden met name genoemd in het testament, maar uw naam staat er niet bij), dan zal u recht hebben op inzage in vrijwel het volledige testament. U bent in deze gevallen legitimaris, die een beroep kan doen op zijn legitieme portie. In de wet staat dat u hierdoor recht heeft op alle informatie die nodig is om de grootte van uw legitieme portie te kunnen vaststellen. Dit kan zelfs gaan om informatie tot vijf of zeven jaar of zelfs verder terug. Denk daarbij aan bankafschriften of de aangiften inkomstenbelasting. U mag zich als legitimaris overigens niet met de afwikkeling van de nalatenschap bemoeien.
Als u ‘gewoon’ erfgenaam bent, heeft u meer rechten, maar vanwege het feit dat er een executeur is aangesteld, wordt dit ook weer in meer of mindere mate beperkt.
Naast de inhoud van het testament is het daarom van belang om te weten welke bevoegdheden de executeur volgens het testament van uw ouders heeft gekregen. Betreft het een ‘gewone’ of beheerexecuteur, dan mag hij/zij de nalatenschappen beheren en indien het nodig is om schulden te voldoen, bezittingen verkopen.
Zijn er geen schulden of is het saldo op de rekening voldoende om die schulden te voldoen, dan mag de executeur niet verkopen zonder toestemming van de (andere) erfgenamen. Een executeur die meer bevoegdheden heeft, is de executeur-afwikkelingsbewindvoerder (ook wel drie sterren of turbo-executeur genoemd); deze mag zelfstandig verkopen en vervreemden zonder eerst toestemming van de erfgenamen te vragen.
Uiteraard is het wel altijd de taak van de executeur om alle erfgenamen op de hoogte te houden en zo goed mogelijk te informeren. Bovendien moet hij/zij aan het eind van de afwikkeling rekening en verantwoording afleggen aan alle erfgenamen. Het is daarbij goed om te weten dat de beheerexecuteur níet, maar de executeur afwikkelingsbewindvoerder wél mag verdelen. De beheerexecuteur mag alleen een voorstel voor verdeling afgeven.
Om te weten wat uw rechten zijn, doet u er dus goed aan om eerst de testamenten van uw ouders op te vragen (eventueel via een notaris) en vervolgens aan de hand van uw rechten nadere informatie te verzamelen. Blijft de executeur moeilijk doen, dan kunt u de rechter vragen om hem/haar te dwingen de informatie te leveren of hem zelfs uit zijn/haar rol als executeur te laten zetten. Beter is om zelf in contact te blijven; daar wordt uiteindelijk
Laakbare erfgenaam
Een recente uitspraak laat zien dat strafrechtelijke aansprakelijkheid niet alleen een notaris kan treffen. Een dochter die wist dat haar moeder wilsonbekwaam was en toch het initiatief nam om moeder een testament (en levenstestament en volmacht) te laten maken en dit vervolgens gebruikte om zichzelf te bevoordelen, is strafrechtelijk veroordeeld. Zij werd veroordeeld tot een voorwaardelijke gevangenisstraf op grond van het feit dat zij het testament na het overlijden van moeder opzettelijk heeft gebruikt om zichzelf te verrijken. Een deskundige heeft vastgesteld dat de moeder met een hoge mate van waarschijnlijkheid niet meer wilsbekwaam was op de dag van het passeren van de akten. De notaris die de akte heeft opgesteld is overigens (eerder) veroordeeld, uit zijn ambt ontzet en ook strafrechtelijk veroordeeld.
Digitale nalatenschap
We leven in een maatschappij die steeds digitaler wordt. Ook wijzelf zijn steeds actiever op social media, e-mail en het opzoeken van informatie op het internet. Na het overlijden hoort het afsluiten van de digitale accounts bij het afwikkelen van de nalatenschap. Om dat goed te kunnen doen, moet de persoon die de nalatenschap afwikkelt wel beschikken over de toegangscodes en gebruikersnamen. Zorg dus dat deze up-to-date zijn en beschikbaar voor de persoon die uw digitale nalatenschap moet afwikkelen. Zo voorkomt u dat een overledene vele jaren na zijn/haar overlijden nog steeds gefeliciteerd wordt met zijn/haar verjaardag.
Uitstel aanvragen
Lukt het u niet om vóór 1 mei a.s. aangifte inkomstenbelasting 2025 te doen, vraag dan digitaal (met uw DigiD bij Mijn Belastingdienst) of telefonisch (0800 0543) uitstel van aangifte aan. Doet u dit vóór 1 mei a.s. dan krijgt u automatisch uitstel tot 1 september. Houd wel rekening met belastingrente.
Op deze servicepagina informeren we u elke twee weken over (financiële, fiscale en juridische) vragen die opkomen bij het ouder worden en vooral over zaken die spelen rondom erfenissen en de afwikkeling van nalatenschappen.
Uit de praktijk
Er zijn executeurs die zich over de erfenis als alleenheerser en -meester gedragen. Ze gaan met de nalatenschap aan de slag zonder de erfgenamen te informeren of te betrekken, keren zichzelf alvast wat geld uit en houden erfgenamen op afstand. Bij zo’n executeur hebben erfgenamen een – wat genoemd wordt – gewichtige reden om de executeur door de rechter uit zijn rol te laten ontslaan. Voordat het zover is, kan er al veel schade zijn ontstaan, schade die vaak niet te herstellen is. Bij het benoemen van een executeur in het testament is het zaak goed de kwaliteiten van de beoogde executeur te wegen.
Wij als RegisterExecuteur werken met een Digitaal Nalatenschapsdossier, wat de transparantie tussen de erfgenamen en ons zeer bevordert. Daarnaast zijn communicatie en deskundigheid de toverwoorden om problemen te voorkomen. Van een professional mag u dat verwachten, bij ieder ander is het vaak hopen. Dat wil niet zeggen dat het allemaal fout loopt, maar niemand zit op een alleenheerser te wachten, die volledig zijn eigen gang gaat zonder welk overleg dan ook.
Wel of niet beneficiair aanvaarden
Ik heb al een tijdje geen contact met mijn vader, die na de scheiding van mijn moeder een teruggetrokken leven is gaan leiden. Onlangs is hij overleden en hebben we de uitvaart georganiseerd. Toen we voor de uitvaartverzekering in zijn huis moesten zijn, kreeg ik de indruk dat hij erg rommelig geleefd heeft. Ik vermoed een nalatenschap met schulden, wat doe ik?
Bij het vermoeden van een negatieve nalatenschap, oftewel een nalatenschap met meer schuld dan bezit, is het verstandig om beneficiair te aanvaarden. Verwerpen kan natuurlijk ook, maar een vermoeden van schulden is nog geen zekerheid. Bovendien, wanneer u verwerpt, komen uw kinderen als plaatsvervullers in aanmerking en na hun verwerpen hun kinderen weer enz. enz. Is de laatste in de rij een minderjarig kind, dan moet er een boedelbeschrijving zijn om de rechter te overtuigen dat verwerpen in het belang is van het minderjarig kind.
Beneficiair aanvaarden (of verwerpen) doet u bij de griffie van de rechtbank. Woonde uw vader in Rotterdam, dan moet u bij de Rechtbank aan het Wilhelminaplein zijn. Gaat u er persoonlijk heen, dan kunt u vaak wachten op de akte. Per post toesturen van de papieren kan ook, maar dan duurt dit uiteraard wat langer.
Heeft u beneficiair aanvaard, dan krijgt u standaard te maken met een zogeheten wettelijke vereffeningsprocedure. Deze kent een lichte en een zware variant. U gaat dan in elk geval inventariseren waaruit de nalatenschap bestaat. U mag spullen weggooien die geen waarde hebben (wel documenteren) en verzamelen wat wel waarde heeft. Van al die zaken én van alle schulden die u tegenkomt (let daarbij op afschrijvingen van de bank en brieven van incassobureaus en deurwaarders) maakt u een overzicht; de zogenoemde boedelbeschrijving. De uitkomst meldt u aan de Rechtbank. Is het saldo van de optelling positief, dan mag u in de meeste gevallen gewoon verdergaan met de afwikkeling en eventuele schulden aflossen en vervolgens samen met de andere erfgenamen die aanvaard hebben, verdelen wat er overblijft. U moet dan nog wel de rechtbank hierover informeren. Is het saldo negatief, dan geeft de rechter aan op welke manier de nalatenschap verder moet worden afgewikkeld. Zo kan hij een of meer zware vereffeningsverplichtingen opleggen, waarbij u onder meer moet denken aan openlijke oproeping van schuldeisers in de landelijke kranten en terinzagelegging van een lijst van erkende en betwiste vorderingen.
Hoewel beneficiair aanvaarden een nette manier is om het leven van uw vader af te ronden, kan er dus nog wel wat bij komen kijken. Bovendien is het zo dat als de schulden groter blijken dan de bezittingen u weliswaar niet aansprakelijk bent voor deze schulden, maar u wel zelf de kosten van de afwikkeling moet dragen. Beneficiair aanvaarden, kan u dus mogelijk toch nog duur komen te staan.
Bent u de executeur in de nalatenschap dan kunt u met een akte van executele alvast bij de Belastingdienst en de bank inzage krijgen in de bezittingen en schulden van uw vader. Ook door informatie in te winnen via vanatotzekerheid.nl en bij slapentegoeden.nl en bij de BKR krijgt u een goed beeld waaruit de nalatenschap bestaat. Is dat inderdaad duidelijk, dan kunt u beslissen hoe de nalatenschap te aanvaarden.
N.B. Onze ervaring is overigens wel dat veel nalatenschappen waarvan men denkt dat die negatief uit zullen pakken toch (beperkt) positief blijken te zijn.
Van wie is de woning?
Na het overlijden van de eerste echtgenoot, is vaak het idee dat de langstlevende echtgenoot met ‘alles doorgaat’ en er dus ook niets geregeld hoeft te worden. Niets is echter minder waar. Bezit het echtpaar een woning, dan is het raadzaam om deze met een notariële verklaring van erfrecht op naam van de langstlevende echtgenoot te zetten. De langstlevende echtgenoot kan dan als enige eigenaar de woning verkopen. Is de overleden echtgenoot nog mede-eigenaar dan moet er bij verkoop eerst een verklaring van erfrecht worden opgesteld wat vertragend kan werken. In het ergste geval kan dat tot een boete leiden.
De uitvaartexecuteur
In een testament is het mogelijk om een executeur op te nemen voor de afwikkeling van de nalatenschap en een voor de uitvaart. De executeur van de uitvaart is de persoon die samen met de uitvaartondernemer de uitvaart moet organiseren. Vaak is dat de partner of een van de kinderen. Is er geen uitvaartexecuteur benoemd in het testament, dan moeten de erfgenamen samen de uitvaart vormgeven naar de wens of de vermoedelijke wens van de overledene.
Zijn goede doelen de erfgenamen, zorg dan zeker voor een uitvaartexecuteur en een opvolger zodat de uitvaart georganiseerd wordt door iemand die u ook gekend heeft en weet heeft van uw wensen.
De eigenaar van de as
Je kunt het lichaam van een ander mens niet bezitten. Ook wanneer deze mede-mens overleden is, kan er geen eigenaar zijn. Dat geldt ook voor de as die na de crematie bij het crematorium opgehaald kan worden. De persoon die opdracht heeft gegeven voor de crematie mag de as ophalen, maar is niet de eigenaar. Samen moeten de nabestaanden beslissen wat er met de as gebeurt. Beter is het dat de overledene zelf de as-bestemming heeft aangegeven.
Op deze servicepagina informeren we u elke twee weken over (financiële, fiscale en juridische) vragen die opkomen bij het ouder worden en vooral over zaken die spelen rondom erfenissen en de afwikkeling van nalatenschappen.
Uit de praktijk
Veel erfgenamen aanvaarden een nalatenschap beneficiair om niet met schulden uit de nalatenschap te blijven zitten. Dit heeft gevolgen voor de executeur. De executeur van de nalatenschap doet er dan goed aan om eerst te inventariseren waaruit de nalatenschap bestaat. Is de nalatenschap ruimschoots voldoende om alle schulden te voldoen, dan behoudt de executeur zijn/haar rol, maar is dat niet het geval dan verliest de executeur deze rol en moeten de erfgenamen als vereffenaar de nalatenschap afwikkelen. Dit helder hebben, is van belang voordat een verklaring van erfrecht wordt opgemaakt. Als wij de executeur in de nalatenschap zijn, laten wij meestal eerst een akte van executele opstellen door de notaris. Daarmee kunnen wij alvast inventariseren waaruit de nalatenschap bestaat, voordat de erfgenamen – in verband met de verklaring van erfrecht – aan moeten geven hoe zij de nalatenschap willen aanvaarden. Erfgenamen kunnen dan nog steeds beneficiair aanvaarden, maar wij kunnen dan óf als executeur (als wij de nalatenschap ruimschoots voldoende achten) óf als vereffenaar in de verklaring van erfrecht worden opgenomen.
Kind: uw erfdeel met wilsrechten beschermen
Onze vader is weduwnaar (van onze moeder) en heeft onlangs aangekondigd opnieuw te willen trouwen met de vriendin die hij al weer enige jaren heeft. Dit gunnen wij hem van harte, maar we zijn ook een beetje huiverig voor de gevolgen hiervan voor ons. Nu meen ik ergens gelezen te hebben dat wij nu op grond van zogenoemde wilsrechten de erfenis van onze moeder kunnen opeisen. Klopt dat?
U kaart een goed punt aan maar tegelijk ook een lastig onderwerp binnen het erfrecht. Sinds de invoering van het nieuwe erfrecht in 2003 kunnen kinderen van een eerder overleden eerste ouder onder bepaalde voorwaarden inderdaad een beroep doen op hun wilsrechten. We kennen daarvan twee soorten die in twee verschillende situaties van kracht zijn. Met het risico dat we nu te theoretisch bezig gaan zijn, volgt hieronder in het kort de uitleg hiervan.
We kennen zogenoemde bloot-eigendomswilsrechten en vol-eigendomswilsrechten. Bij de eerste vorm kunnen de kinderen het bloot eigendom (wel het eigendom, niet het gebruik en de vruchten) verkrijgen en de langstlevende ouder het vruchtgebruik (wel het gebruik en de vruchten, niet het bezit). Bij de tweede vorm kunnen de kinderen hun vordering (erfdeel van de eerder overleden ouder) opeisen bij de langstlevende ouder/partner; ze krijgen hun vordering uitgekeerd. In alle gevallen gaat het om het veiligstellen van bepaalde bezittingen.
U schrijft dat u uw vordering op vader op kunt eisen omdat hij opnieuw gaat trouwen. U haalt hier echter de twee genoemde wilsrechten door elkaar. Het bloot-eigendomswilsrecht kunt u uitoefenen als de langstlevende ouder van plan is om opnieuw te trouwen of als de langstlevende ouder overlijdt en het kind een niet-opeisbare vordering op zijn stiefouder krijgt (bijvoorbeeld door de wettelijke verdeling).
Van de vol-eigendomswilsrechten kunt u gebruik maken als de hertrouwde langstlevende ouder overlijdt en de vordering in de nalatenschap van de eerst-overleden ouder (uw moeder) opeisbaar wordt. Dit kan ook als de stiefouder overlijdt en de vordering in de nalatenschap van de langstlevende ouder opeisbaar wordt. In dit laatste geval is deze mogelijkheid er omdat u mogelijk na het overlijden van uw vader een niet-opeisbare vordering op uw stiefmoeder krijgt.
In uw situatie speelt dit laatste recht niet omdat uw vader op dit moment slechts het voornemen heeft om opnieuw te trouwen. Wat u nu dus wel kunt doen, is over een aantal goederen (geen geld) het bloot-eigendom verkrijgen. U mag daarbij denken aan familiebezittingen zoals schilderijen, foto’s, het horloge van opa en dergelijke, maar ook de ouderlijke woning is in rechtszaken voorbij gekomen.
Bij de invoering van de wilsrechten werden deze rechten ook wel het voorkomen van het ‘stiefoudergevaar’ genoemd, omdat zonder de wilsrechten de stiefouder met de familiebezittingen zou kunnen doen wat hij/zij zou willen.
In de praktijk merken we overigens dat veel langstlevende stiefouders uit zichzelf al familiebezittingen ter beschikking stellen aan de kinderen van de overleden echtgenoot.
Omdat wilsrechten de vrijheid van de langstlevende ouder beperken, worden ze vaak in testamenten uitgesloten. Hechten de kinderen erg aan bepaalde spullen dan kan de langstlevende ouder ze vermaken per testament of codicil.
N.B. Wanneer een kind een beroep doet op zijn wilsrechten moet hij/zij de andere kinderen informeren over het voornemen. De andere kinderen moeten wel hun instemming geven, stemmen ze niet in, dan moet de kantonrechter oordelen.
Zorgen voor elkaar
In een levenstestament geeft u aan een of meerdere personen een volmacht om uw belangen te behartigen wanneer u dat zelf niet meer kunt. Veel aandacht krijgt daarbij het financiële aspect, waaronder te kunnen en mogen verkopen van de woning. Minstens zo belangrijk is wat ook wel de medische volmacht wordt genoemd. Dat is niet alleen toestemming geven om een behandeling te starten of te staken wanneer de volmachtgever dat zelf niet kan aangeven. De laatste tijd krijgt de medische volmacht een bredere invulling rondom de zorg voor de volmachtgever. Voordat u de namen in het levenstestament laat opnemen, is het verstandig om goed door te spreken wat uw wensen zijn ten aanzien van de algemene volmacht, maar zeker ook wat voor u belangrijk is als het op zorg aankomt en leg dit ook vast.
Uw inboedel en goede doelen
Benoemt u in uw testament goede doelen tot uw erfgenaam, bedenk dan ook wat u met uw inboedel wil. Goede doelen hebben vooral belang bij geld en minder of helemaal niets bij uw inboedel. Het is daarom verstandig om naast het benoemen van de erfgenamen na te denken over wat u met uw inboedel wil. In uw testament kunt u een legaat van de inboedel opnemen voor een persoon of personen. Zij kunnen dan zelf bepalen wat zij uit uw inboedel willen hebben en de rest opruimen. Een alternatief is om een codicil op te stellen waarin u personen of instellingen een item uit uw inboedel of een of meer sieraden gunt. Zorg dat duidelijk is wie wat krijgt. Een codicil is een handgeschreven, gedateerd en ondertekend document dat u kunt bewaren naast uw testament. De executeur doet de rest.
Op deze servicepagina informeren we u elke twee weken over (financiële, fiscale en juridische) vragen die opkomen bij het ouder worden en vooral over zaken die spelen rondom erfenissen en de afwikkeling van nalatenschappen.
Uit de praktijk
Het is weer tijd voor de aangifte inkomstenbelasting. Normaal verzorgen wij o.a. als executeur altijd al een behoorlijk aantal aangiftes inkomstenbelasting voor onze klanten. Dit jaar komt daar een flinke groep in 2025 overleden klanten éxtra bij. Vorig jaar heeft de Belastingdienst slechts mondjesmaat F-formulieren uitgedeeld en bij de meeste van onze klanten die in 2025 zijn overleden, een bericht gestuurd dat vanaf 1 maart in het nieuwe jaar aangifte gedaan kan worden. Die doen wij nu zo snel als mogelijk zodat we ook snel de aanslag ontvangen en de dossiers eindelijk af kunnen sluiten. Voor ons maakt het niet zoveel uit, maar voor de nabestaanden is het afsluiten van het afwikkelingsdossier een belangrijke stap in het rouwproces.
Wanneer de nabestaanden van ons de verklaring van kwijting en décharge ontvangen en vervolgens het bedrag dat hen nog toekomt, is dat zowel het slotakkoord van de afwikkeling als de introductie naar een nieuwe fase in hun leven. Voor ons een nieuw dossier in ons archief.
Een onverwachte schuld
Ik ben de executeur in de nalatenschap van een vriendin, zij is de langstlevende van haar tweede huwelijk. Haar tweede man is enige jaren geleden overleden. Zijn kinderen belden me onlangs op met de vraag wanneer ze hun vaders erfdeel kunnen ontvangen. Hun vader had geen testament, dan is toch alles van de langstlevende? Waar hebben zij recht op?
Omdat de tweede echtgenoot geen testament had, bepaalt de wet wie de erfgenamen zijn, hoe zij erven en wat de rechten van de verschillende erfgenamen zijn. Volgens de wet zijn de echtgenoot en de kinderen de erfgenamen en verkrijgt de langstlevende echtgenoot de beschikking over de gehele nalatenschap en verkrijgen de kinderen hun erfdeel in de vorm van een niet-opeisbare vordering op de langstlevende echtgenoot. Dat is iets anders dan dat uw vriendin als langstlevende alles verkrijgt. De vordering van de kinderen is (onder andere) opeisbaar bij het overlijden van de langstlevende echtgenoot.
De kinderen van meneer hebben nu dus recht op de uitbetaling van het erfdeel van hun vader. Wij zien nog regelmatig dat niet is vastgelegd hoe groot dit erfdeel/de vordering van de kinderen bij het overlijden van een eerste ouder is, want “de langstlevende gaat toch door met alles”. Hoe begrijpelijk ook, daardoor is dus vaak niet bekend waar de kinderen later recht op hebben. Gevolg is dat u nu met terugwerkende kracht nog moet zien te bepalen hoe groot die vordering is; dit is belangrijk omdat dit een schuld vormt in de nalatenschap van uw overleden vriendin. Omdat uw vriendin eigen erfgenamen heeft, kan dat nog lastig worden want wat de kinderen van meneer krijgen, moeten de kinderen van de langstlevende echtgenoot uitbetalen. U als de executeur moet hierover in gesprek zijn met beide partijen en hun tegengestelde belang.
De erfgenamen van uw vriendin doen er goed aan de nalatenschap beneficiair te aanvaarden. Zij zijn dan voor niet meer schuld aansprakelijk dan dat er bezittingen in de nalatenschap aanwezig zijn. Juist de schuld (de niet-opeisbare vordering) van de eerst-overleden echtgenoot kan soms groter zijn dan het bezit ten tijde van het tweede overlijden; zeker als over de niet-opeisbare vordering rente verschuldigd is.
U, als de executeur, moet dus vaststellen hoe groot de vorderingen van de kinderen van meneer zijn en hoe die zich verhouden tot de bezittingen. Is er meer schuld dan bezit, dan bent u bovendien uw rol als executeur kwijt en moeten de erfgenamen op zoek naar een vereffenaar van de nalatenschap. U zou vervolgens wel kunnen optreden als gevolmachtigde namens deze erfgenamen/vereffenaars.
Het is eervol om gevraagd te worden de executeur van een nalatenschap te mogen zijn. In de praktijk blijkt die taak niet zo eenvoudig. Juist bij samengestelde gezinnen en niet goed afgewikkelde eerste nalatenschappen liggen de problemen op de loer. Goed voorbereiden (en daar hoort het vaststellen van de nalatenschap van de eerst-overleden echtgenoot bij) helpt de executeur om de afwikkeling in goede banen te leiden. Niet eenvoudig, wel belangrijk.
Heeft u vragen over erfrecht of het beperken van de erfbelasting of geeft u de afwikkeling graag uit handen, neem dan eens contact met ons op. Dat kan telefonisch 0103130823 of via e-mail: info@akto.nu; Nico van Scheijndel en mr. Nicole Goud kunnen ook úw RegisterExecuteur worden.
Tijdig bezwaar maken
Velen hebben inmiddels de nieuwe WOZ-beschikking ontvangen. Bent u het niet eens met de waarde die de gemeente aan uw woning geeft, dan moet u binnen zes weken bezwaar maken tegen de beschikking. Zijn die zes weken voorbij, maar bent u de erfgenaam van een woning en bent u het met de WOZ-waarde niet eens, dan kunt u als nieuwe belanghebbende een beschikking bij de gemeente aanvragen en vervolgens bezwaar aantekenen. Verkoopt u de woning voor een lager bedrag dan de WOZ-waarde, dan is de verkoopprijs uw beste argument dat de WOZ-waarde te hoog is vastgesteld.
Recht van beraad
In de eerste drie maanden na een overlijden hebben de erfgenamen, wat wordt genoemd, recht van beraad. Schuldeisers moeten zich in die periode gedeisd houden. De eerste drie maanden zijn vooral bedoeld om inzicht te krijgen waaruit de nalatenschap bestaat; oftewel het in kaart brengen van de bezittingen en schulden. Is er beneficiair aanvaard en zijn er meer schulden dan bezittingen, dan bepaalt de rechter in een vereffeningsprocedure wie welk deel van de bezittingen uitgekeerd krijgt.
Periodiek schenken
Giften aan goede doelen (met een ANBI-status) zijn bij de aangifte inkomstenbelasting aftrekbaar. De aftrekpost giften kent twee soorten giften, de eenmalige of reguliere gift en de periodieke gift. De laatste verplicht u om voor tenminste vijf jaar een overeengekomen bedrag te schenken. Het voordeel van de periodieke gift ten opzichte van de eenmalige of reguliere gift is dat de gift volledig aftrekbaar is, terwijl voor de eenmalige of reguliere gift een drempel van 1% van het verzamelinkomen geldt; alleen het meerdere is aftrekbaar. Schenkt u jaarlijks een bedrag aan een bepaald goed doel, dan is het te overwegen om die gift om te zetten naar een periodieke gift. Zie de site van de Belasigndinest voor de voorwaarden.
Op deze servicepagina informeren we u elke twee weken over (financiële, fiscale en juridische) vragen die opkomen bij het ouder worden en vooral over zaken die spelen rondom erfenissen en de afwikkeling van nalatenschappen.
Uit de praktijk
We merken dat veel van onze klanten zich zorgen maken over het betalen van rekeningen na hun overlijden. Hoewel we de vraag begrijpen, is zorgen maken niet nodig. In de eerste plaats hebben erfgenamen na het overlijden drie maanden recht van beraad, zodat schuldeisers zich gedeisd moeten houden. Is er een executeur benoemd in het testament, dan kan hij/zij een verklaring van executele laten opstellen waarmee hij/zij vlot het beheer over de rekeningen kan krijgen. Is de executeur er niet, maar moeten er toch rekeningen betaald worden dan werken veel banken mee. De rekening kan dan worden ingestuurd naar de bank die deze vervolgens voor u betaalt. Wat in ieder geval niet verstandig is om direct na het overlijden (als de rekening nog niet geblokkeerd is) geld op te nemen om de eerste kosten te betalen. Deze handeling kan gezien worden als zuiver aanvaarden met als risico dat u met de schulden blijft zitten.
Heeft u vragen over de afwikkeling van een nalatenschap, neem gerust contact met ons op. Dit kan telefonisch: 0103130823 of via e-mail: info@akto.nu.
Herroepen schenking
Ik heb geen partner of kinderen en wil bij leven alvast zoveel mogelijk weg schenken aan een beperkte groep mensen zodat zij in totaal niet zoveel erfbelasting betalen. Maar wat je weggeeft ben je kwijt; is daar een oplossing voor?
Wanneer u geen erfgenamen heeft die in het gunstige 10%/20% tarief vallen, kan het inderdaad verstandig zijn om de overdracht van vermogen in kleine porties over vele jaren te spreiden. De vrijstelling schenk- en erfbelasting voor derden is in 2026 €2.769. Heeft u een groot vermogen dan bent u wel even bezig met het wegschenken van uw vermogen.
Omdat u het schenken over vele jaren uitsmeert, kunt u altijd stoppen met de schenkingen als blijkt dat u uw geld zelf nodig heeft.
Stel echter dat u al veel van uw vermogen geschonken heeft en dat u het weggegeven geld toch zelf nodig heeft, dan bestaat de mogelijkheid om de schenking terug te vragen, te herroepen. Dat kunt u natuurlijk niet doen als het u uitkomt. U moet de mogelijkheid van herroepen op hebben genomen in de overeenkomst van schenking (waar u bijvoorbeeld ook een uitsluitingsclausule in kunt opnemen).
Wanneer u de schenking beperkt tot het vrijgestelde bedrag, is er bij schenken (en terugvragen) geen schenkbelasting verschuldigd. Zou u grotere bedragen schenken of hebben geschonken waarover schenkbelasting verschuldigd was of is, kan de ontvanger van de schenking de (teveel) betaalde schenkbelasting terugvragen. Wel stelt de fiscus dat de vruchten van de schenking (rente of dividend) die de ontvanger van de schenking heeft genoten vervolgens belast zijn.
Voorbeeld
Stel er is €10.000 geschonken waarover €2.250 schenkbelasting verschuldigd was. Na de schenking is er rente ontvangen van €300, waarover €90 schenkbelasting verschuldigd is, dan kan er maximaal €2.250 – €90 = €2.160 terug ontvangen worden.
Met de mogelijkheid van herroepelijk schenken heeft u de gelegenheid om als de nood aan de man is geschonken geld terug te vragen. Dat geld moet er bij de ontvanger natuurlijk wel zijn. Heeft de ontvanger er zijn hypotheek mee afgelost of van de totale som een luxe reis gemaakt dan is terugvragen wel mogelijk, maar valt er niets te ontvangen. Naast de akte van schenking moet u dus wel goede afspraken met de ontvangers maken, zodat zij weten dat er een kans bestaat dat het geld weer terug moet worden betaald.
De akte van schenking is dus zeer belangrijk. U kunt daar de gronden in opnemen waarop u het geschonken bedrag kunt terugvragen, bijvoorbeeld opname in een particuliere zorginstelling of zonder opgave van reden. U kunt daar ook een bepaalde maximale termijn aan verbinden. Bijvoorbeeld, dat na 10 jaar het geld niet meer teruggevraagd kan worden. Een ander belangrijk aspect is de beperking van wie het geschonken bedrag terug kan vragen. Neemt u daar niets over op dan kunnen zelfs uw erfgenamen de schenkingen terugvragen, dat is waarschijnlijk niet wat u wilt.
Schenken onder de ontbindende voorwaarde dat de schenker de schenking herroept is dus mogelijk en kan ook slim zijn. De voorwaarden die u eraan verbindt, zijn van groot belang en het is in de praktijk niet altijd daadwerkelijk uitvoerbaar.
Schenken bij overlijden
Een schenking die pas effectueert bij overlijden, een zogenoemde schenking ter zake des doods, is alleen rechtsgeldig wanneer deze notarieel is opgesteld. Het bekendste voorbeeld daarvan is de papieren schenking, maar ook schulden die bij overlijden worden kwijtgescholden horen er bij. Is de schenking of kwijtschelding niet notarieel vastgelegd, dan ‘gaat het feest niet door’.
Geen levenstestament
Het levenstestament is een populaire akte bij de notaris. Velen willen een gevolmachtigde benoemen die hun belangen behartigt wanneer ze dat zelf niet meer kunnen. Daar is ook wel wat voor te zeggen; je kunt zo bijvoorbeeld regelen dat de gevolmachtigde mag schenken om de eigen bijdrage zorg te beperken. Ook kan de gevolmachtigde de financiële administratie bijhouden en bijvoorbeeld de woning van de volmachtgever verkopen bij opname in het verpleeghuis. En zo kan in een levenstestament nog meer worden vastgelegd.
Is er geen gevolmachtigde en is er toch iemand nodig die de zaken voor een wilsonbekwame behartigt, dan kan de rechter een bewindvoerder aanstellen. Meestal wordt eerst in de familiekring gekeken of er iemand is die deze taak op zich wil nemen. Is die er niet, dan wijst de rechter een onafhankelijke derde/een professional aan. Een groot verschil tussen de gevolmachtigde en de bewindvoerder is dat de bewindvoerder in principe geen schenkingen mag doen. Juist dit verschil maakt vaak dat een levenstestament interessanter kan zijn dan het benoemen van een bewindvoerder.
Aangifte schenkbelasting
Heeft u in 2025 een schenking ontvangen die groter is dan de vrijstelling (€6.713 voor kinderen en €2.690 voor alle anderen), dan moet u aangifte schenkbelasting doen. De aangifte schenkbelasting moet u doen voor 1 maart dit jaar. Heeft u de schenking vrij van rechten ontvangen, dan doet de schenker aangifte van schenkbelasting.
Op deze servicepagina informeren we u elke twee weken over (financiële, fiscale en juridische) vragen die opkomen bij het ouder worden en vooral over zaken die spelen rondom erfenissen en de afwikkeling van nalatenschappen.
Uit de praktijk
Het werkelijke verdelen van een nalatenschap is soms pas aan de orde wanneer alles afgehandeld is; dat kan wel een jaar duren. Voor veel erfgenamen is dat niet wat ze voor ogen hebben. Een tijdpad aan het begin van de afwikkeling bespreken met de erfgenamen helpt vaak om al te hoge verwachtingen te temperen.
Als het even kan, geven we de erfgenamen de beschikking over een voorschot op de erfenis. Vooral wanneer er een woning verkocht is en al duidelijk is hoe hoog de verschuldigde erfbelasting zal zijn, is zo’n voorschot mogelijk. Lastiger is het wanneer kinderen een beroep op hun legitieme portie doen bij onterving of bij grote schenkingen. Het uitzoeken en de grootte van de nalatenschap definitief vaststellen, kan dan lang duren; soms tot ergernis of frustratie van de erfgenamen.
Heeft u vragen over erfrecht of het beperken van de erfbelasting of geeft u de afwikkeling graag uit handen, neem dan eens contact met ons op. Dat kan telefonisch 0103130823 of via e-mail: info@akto.nu.
Zorgen voor je LAT-relatie
Ik ben al jaren bevriend met een leuke vrouw met wie ik een LAT-relatie onderhoud. Omdat ik het financieel veel beter heb dan mijn vriendin, wil ik dat zij na mijn overlijden de extra’s in het leven, die ze nu door onze relatie heeft, kan behouden, maar dat uiteindelijk enkele goede doelen van mij erven; hoe doe ik dat?
Om uw doel te bereiken, zijn een aantal scenario’s mogelijk. Een methode is om uw vriendin met een tweetrap te laten erven. Zij erft dan eerst van u (en betaalt erfbelasting) en dat wat onvervreemd (verkocht) en onverteerd (opgemaakt) resteert, komt de goede doelen in de tweede trap toe. In het testament kunt u de rechten van uw vriendin groter of kleiner maken; bijvoorbeeld door het interen te beperken tot een bepaald bedrag of in de verhouding 50% geërfd/50% eigen geld.
Een alternatief is uw vriendin het vruchtgebruik te laten verkrijgen met de mogelijkheid van interen. Nu erven de goede doelen direct na uw overlijden (als bloot eigenaar) en erft uw vriendin het vruchtgebruik. In het testament kunt u vervolgens uw vriendin weer de mogelijkheid geven om in te teren op het geërfde vruchtgebruikvermogen.
U kunt ook voor uw vriendin zorgen door haar in uw testament een legaat van een bepaald bedrag toe te kennen; bijvoorbeeld een bedrag dat past bij de uitgaven die zij mogelijk nog zal hebben. U kunt zelfs bepalen dat het legaat in waarde afneemt naarmate u ouder wordt (en zij dus mogelijk steeds een beetje minder nodig heeft). Wat daarvan bij haar overlijden over is gebleven, komt haar eigen erfgenamen toe. Zij kan het legaat ook met een tweetrapsmaking ontvangen.
Bij alle drie de methoden komt ook de erfbelasting om de hoek kijken. Het is daarbij van belang dat u weet dat de vrouw met wie u de LAT-relatie onderhoudt voor de erfbelasting een ‘vreemde’/derde is. Zij heeft daardoor een kleine vrijstelling en betaalt 30% erfbelasting over de eerste €158.669 (2026) boven de vrijstelling (€2.769; 2026). Erft zij meer, dan is over het meerdere 40% erfbelasting verschuldigd. Zou u trouwen met haar of een geregistreerd partnerschap aangaan (u hoeft van de wet niet samen te wonen) dan is de vrijstelling voor de erfbelasting €828.035. Dit heeft echter financiële gevolgen voor uw beider AOW en mogelijk ook voor uw pensioen.
Bij de tweetrapsmaking ontvangt uw vriendin uw gehele nalatenschap en betaalt zij over de gehele nalatenschap erfbelasting. Is uw nalatenschap €300.000 groot, dan is zij €89.169 erfbelasting verschuldigd.
Bij vruchtgebruik is de leeftijd van uw vriendin van belang. Is zij bij uw overlijden 78 jaar, dan betaalt zij slechts erfbelasting over de waarde van het vruchtgebruik (€26.169) van uw nalatenschap van €300.000; de goede doelen erven de rest/het bloot eigendom en zijn vanwege hun ANBI-status geen erfbelasting verschuldigd.
Krijgt uw vriendin een legaat van bijvoorbeeld €25.000 dan moet zij daar bijna €6.670 erfbelasting over betalen.
Een variant is haar het legaat vrij van rechten en kosten te laten erven. De verschuldigde erfbelasting wordt dan uit de nalatenschap betaald.
Over deze mogelijkheden is nog veel meer te melden. Wilt u maatwerk in uw situatie, maak dan een afspraak voor een van onze spreekuren of bij ons op kantoor. Wij helpen u graag verder.
Verdelen door verwerpen
Een manier om een nalatenschap anders te ‘verdelen’, is door deze te verwerpen. Heeft de overledene geen testament of een testament waarin plaatsvervulling is opgenomen, dan is dit een mogelijkheid. Door te verwerpen komt in dat geval namelijk de volgende generatie in aanmerking om te erven. Zou vader of moeder (de erfgenaam in eerste instantie) €60.000 erven en zijn er drie kinderen, dan erven die door de verwerping door hun ouder ieder €20.000. Ook al verkrijgen de kinderen in dit voorbeeld een bedrag onder de vrijstelling voor de erfbelasting, is er wel nog erfbelasting verschuldigd. De regel is namelijk dat bij verwerping van een positieve nalatenschap niet minder erfbelasting verschuldigd is dan in de situatie dat de oorspronkelijke erfgenaam zou erven. Om erfbelasting te besparen is dit dus geen geschikte methode.
Aangifte erfbelasting
Vanaf 1 januari dit jaar is de aangiftetermijn voor het doen van aangifte erfbelasting een flink aantal maanden langer geworden, en wel 20 maanden. De langere termijn geeft rust, vooral wanneer de afwikkeling van een nalatenschap meer voeten in de aarde heeft. Er is hierdoor ook langer de tijd om bepaalde (vaak fiscaal ingegeven) beslissingen te nemen, zoals het maken van keuzes die voortvloeien uit een testament (o.a. rente of schuiven met de erfdelen) .
Legaat bij leven
Heeft iemand bij leven diverse schenkingen ontvangen die min of meer gelijk zijn aan het legaat dat die persoon ook per testament als legaat toebedeeld krijgt, dan wil dat niet zeggen dat zij/hij geen recht meer heeft op het legaat. Alleen wanneer in het testament expliciet is opgenomen dat het legaat vervalt wanneer bij leven genoemd bedrag reeds als schenkingen is ontvangen, vervalt het legaat. Wel heeft de ontvanger de mogelijkheid om het legaat geheel of volledig niet te aanvaarden; in de praktijk zien wij dit echter niet vaak gebeuren.
Op deze servicepagina informeren we u elke twee weken over (financiële, fiscale en juridische) vragen die opkomen bij het ouder worden en vooral over zaken die spelen rondom erfenissen en de afwikkeling van nalatenschappen.
Uit de praktijk
Het werkelijke verdelen van een nalatenschap is soms pas aan de orde wanneer alles afgehandeld is; dat kan wel een jaar duren. Voor veel erfgenamen is dat niet wat ze voor ogen hebben. Een tijdpad aan het begin van de afwikkeling bespreken met de erfgenamen helpt vaak om al te hoge verwachtingen te temperen.
Als het even kan, geven we de erfgenamen de beschikking over een voorschot op de erfenis. Vooral wanneer er een woning verkocht is en al duidelijk is hoe hoog de verschuldigde erfbelasting zal zijn, is zo’n voorschot mogelijk. Lastiger is het wanneer kinderen een beroep op hun legitieme portie doen bij onterving of bij grote schenkingen. Het uitzoeken en de grootte van de nalatenschap definitief vaststellen, kan dan lang duren; soms tot ergernis of frustratie van de erfgenamen.
Heeft u vragen over erfrecht of het beperken van de erfbelasting of geeft u de afwikkeling graag uit handen, neem dan eens contact met ons op. Dat kan telefonisch 0103130823 of via e-mail: info@akto.nu.
De waarde van de niet-opeisbare vordering
Ik ben bezig met de aangifte erfbelasting na het overlijden van onze vader. Onze moeder is acht jaar geleden overleden. Haar erfenis is zonder rente ‘onder vader gebleven’. Welke waarde geef ik bij de vraag ‘vorderingen’ op voor de erfbelasting?
U stelt een goede maar enigszins lastig te beantwoorden vraag. Het is een goede vraag, omdat u door de juiste vordering op te nemen als schuld in de nalatenschap van uw vader, waarschijnlijk de verschuldigde erfbelasting flink kunt beperken.
Het is wellicht een lastig te beantwoorden vraag, omdat u moet weten hoe groot de niet-opeisbare vordering van de kinderen (moeders erfdeel) was. Vaak wordt na het eerste overlijden gedacht dat de langstlevende toch ‘gewoon alles erft’ en daar blijft het dan bij. Op zich is het goed dat kinderen het onbezorgd verder leven van de langstlevende ouder erkennen, maar daarmee zijn we er nog niet. Volgens de wettelijke verdeling (waar we hier over spreken) is het feit dat de kinderen een niet-opeisbare vordering in geld krijgen op de langstlevende ouder minstens zo belangrijk. Is niet vastgelegd hoe groot de nalatenschap van de eerst-overleden ouder en daarmee deze vorderingen van de kinderen zijn, dan kan de aangifte erfbelasting, die na het overlijden van uw moeder is gedaan, helpen. Heeft u geen kopie, dan kan die bij de Belastingdienst aangevraagd worden. Is er geen aangifte gedaan, dan moet u een schatting maken.
Voor de juiste grootte van de vordering is vervolgens van belang om het onderscheid te maken tussen de fiscale waarde van de nalatenschap en de economische waarde. Bij de aangifte erfbelasting is de WOZ-waarde van de woning het uitgangspunt. U mag de WOZ-waarde van het jaar van overlijden hanteren of die van het jaar daarna als deze lager is. Maar de WOZ-waarde is over het algemeen niet gelijk aan de economische waarde. Vergelijk de vraagprijzen op Funda maar eens met de WOZ-waarden bij het wozwaardeloket.nl. Voor de vordering mag u de waarde van de woning in het economisch verkeer gebruiken. Maar wat is de economische waarde? Een omschrijving is: de meest realistische, marktconforme prijs die je zou krijgen als je een bezit verkoopt, rekening houdend met de beste verkoopmethode en de meest biedende gegadigde. Nog steeds lastig? Wij vragen vaak de recente verkopen van de woningen in de buurt op bij het Kadaster en berekenen de vierkante meterprijs. De woning met (terugwerkende kracht) laten taxeren mag natuurlijk ook.
De laatste moeilijkheid betreft de rente die verschuldigd is over de vordering. Zonder testament is er geen rente verschuldigd over de niet-opeisbare vorderingen, behalve wanneer de wettelijke rente hoger is dan 6% en dan alleen de rente boven de 6%. De wettelijke rente was in 2001 8%, in 2002 7% en dan heel lang 6% of lager en sinds 1 januari 2026 4%, dus meestal krijgt u niet te maken met deze rente.
Is er (volgens het testament) een rente verschuldigd, dan moet met deze rente gerekend worden. Pas daarna weet u hoe groot de schuld van uw vader op zijn kinderen bij zijn overlijden werkelijk is; dus welk bedrag u als schuld mag opvoeren bij de aangifte erfbelasting.
U stelt een goede, maar best lastige vraag die u, als u alles goed berekent, veel erfbelasting kan besparen. Komt u er niet uit? Wij helpen u graag verder.
Wel/niet direct ingaande volmacht
In veel levenstestamenten staat dat de volmacht pas ingaat wanneer de volmachtgever niet langer wilsbekwaam is. Dat is op zich prettig, want tot dat moment kan de gevolmachtigde niets en heeft hij/zij dus ook geen verantwoordelijkheden. Maar je bent niet van de ene op de andere dag wilsonbekwaam en juist in dat grijze gebied is hulp van de gevolmachtigde vaak hard nodig. Wij zijn er de laatste tijd steeds meer van overtuigd dat de volmacht het beste direct in kan gaan. Op die manier kan de gevolmachtigde de volmachtgever direct bijstaan wanneer daar behoefte aan is.
Nabestaandenmachtiging
Gaat u aangifte inkomstenbelasting voor een overledene doen, dan kan dat met een zogenoemde nabestaandenmachtiging. De Belastingdienst roept op dit moment op om die machtiging voor 1 februari a.s. aan te vragen zodat u op tijd de aangifte namens de overledene kunt doen. De machtiging is ook nodig wanneer u samen met uw overleden partner aangifte inkomstenbelasting 2025 wilt doen.
Het nut van een testament
Een nieuw testament zonder veel bijzondere bepalingen kost al snel tussen de €600 en €800; best een hoop geld. Voor velen een reden om af te zien van dit document. Toch breken wij hier graag een lans om juist wel een testament te laten opstellen. Zo kunt u in een testament zelf richting geven aan uw nalatenschap of vastleggen wie bijvoorbeeld de uitvaart/afwikkeling moet regelen of juist wie niet.
Heeft u geen kinderen of is er onenigheid tussen de kinderen, dan is een testament laten opstellen méér dan een aanrader.
U moet weliswaar nu kosten maken, maar u kan hiermee voorkomen dat later een flink deel van de nalatenschap opgaat aan adviseurs en notarissen en advocaten.
Op deze servicepagina informeren we u elke twee weken over (financiële, fiscale en juridische) vragen die opkomen bij het ouder worden en vooral over zaken die spelen rondom erfenissen en de afwikkeling van nalatenschappen.
Uit de praktijk
Tegenwoordig kan de afwikkelaar van de nalatenschap bij de Belastingdienst een zogenoemde nabestaandenmachtiging aanvragen. Daarmee kun je fiscale zaken regelen (zoals aangifte inkomstenbelasting doen) maar ook nakijken wat de Belastingdienst van de overledene weet. Dat is vooral handig als je verder weinig gegevens hebt. Minder blij zijn we met het feit dat de Belastingdienst geen papieren F-formulieren meer uitgeeft. Hierdoor kun je pas in maart volgend op het jaar van overlijden aangifte inkomstenbelasting doen en eventueel teveel betaalde inkomstenbelasting terugvragen. Vervolgens is het wachten, waardoor de afwikkeling wel erg lang kan gaan duren. Beter zou het zijn als je met de nabestaandenmachtiging in het lopende jaar aangifte inkomstenbelasting kunt doen. Hopelijk leest de Belastingdienst ook de Oud Rotterdammer.
Heeft u vragen over uw testament of erfrecht/erfbelasting, maak dan eens vrijblijvend een afspraak voor een van onze erfcoach-spreekuren, via de e-mail (info@akto.nu) of telefoon (010 3130823). Of maak een afspraak bij ons op kantoor.
Rente over de vordering
Mijn man en ik zijn bezig met een nieuw testament. Het advies van kennissen is om in het testament op te nemen dat over de niet-opeisbare vordering van de kinderen geen rente vergoed hoeft te worden. Ons is niet duidelijk waarom; kunt u helpen?
Het onderwerp rente binnen een erfenis geeft altijd veel vragen, vooral omdat u nu – bij het opmaken van een testament – een besluit moet nemen met gevolgen voor een periode in de toekomst.
Zoals u wellicht weet, erven bij de wettelijke verdeling, de echtgenoot en de kinderen van de overledene. De langstlevende echtgenoot (of geregistreerd partner) krijgt de beschikking over de gehele nalatenschap en de kinderen verkrijgen hun erfdeel in de vorm van een niet-opeisbare vordering in geld. Over die niet-opeisbare vordering kan de langstlevende echtgenoot een rente vergoeden.
De gedachte daarachter is dat de rente de vordering op de langstlevende ouder doet toenemen, wat gunstig is bij diens overlijden. De daaruit voortvloeiende hogere schuld bij de langstlevende ouder zorgt voor een lager vermogen en minder erfbelasting op dat moment. De rente ontvangen de kinderen vrij van erfbelasting. Vanuit die gedachte zou iedereen een rente vergoeden over de vordering van de kinderen. Wanneer iets te mooi is om waar te zijn, is het dat vaak ook; zo ook hier. De rente heeft namelijk ook een effect op de verschuldigde erfbelasting bij het eerste overlijden. Is de rente over de niet-opeisbare vordering 6% samengesteld, dan is over de gehele nalatenschap van de kinderen erfbelasting verschuldigd. Wordt er geen rente of minder dan 6% samengestelde rente vergoed, dan neemt de waarde van de nalatenschap van de kinderen fiscaal af. Hoeveel die afneemt is afhankelijk van de leeftijd die de langstlevende partner heeft bij het overlijden en de rente die wordt vergoed.
De vuistregel is, bij 0% rente is bij het eerste overlijden de erfbelasting lager en bij het tweede overlijden hoger. Bij 6% samengestelde rente is de erfbelasting bij het eerste overlijden hoger en bij het tweede overlijden lager.
Of die vuistregel klopt, hangt sterk af van de leeftijd van de langstlevende partner. Is de partner nog relatief jong (zeg 65 jaar) dan is de kans groot dat zij/hij nog een behoorlijke tijd in leven is en er dus ook langer rente opgebouwd wordt. Is de levensverwachting minder lang dan moet er afgewogen worden of er nog wel voldoende tijd is om voldoende rente op te bouwen om de hogere erfbelasting te compenseren.
Door een flexibele renteclausule, met als uitgangspunt 0% rente, op te nemen in het testament zorgt u er in ieder geval voor dat – ook als niets anders wordt afgesproken – bij het eerste overlijden van u of uw partner later de minste erfbelasting verschuldigd is. Op dat moment kunnen de langstlevende en de kinderen een hogere rente afspreken. Leg dit dan notarieel vast en/of neem het op in de aangifte erfbelasting.
Besluiten om een dergelijke flexibele renteclausule op te nemen in het testament, vinden wij verstandig. Deze renteclausule vraagt op moment van het eerste overlijden wel om een deskundig advies en berekeningen; juist dan moet namelijk bepaald worden of het zin heeft een hogere rente af te spreken. Wij helpen u er nu of later graag mee.
Wijzigingen in het testament
Het komt regelmatig voor dat vóór overlijden een erfgenaam, legataris of executeur, om welke reden ook, vervangen moet worden. Betreft het alleen een enkele wijziging van persoon en/of instelling dan kan een aanvullend testament een oplossing zijn. Nadeel van een aanvullend testament is dat de oude situatie in het originele testament nog zichtbaar is, wat tot ongemakkelijkheden kan leiden. Dat is dan ook de reden dat de meeste notarissen liever een heel nieuw testament maken. Het is niet veel duurder en voorkomt later vragen die niet meer beantwoord kunnen worden.
Druk op de afwikkeling
De ING heeft onlangs brieven verstuurd waarin zij aangeeft dat een ‘erven van-rekening’ maximaal twee jaar aangehouden mag worden. Vanuit de bank geredeneerd, is dit misschien best lang, maar voor een afwikkeling van een nalatenschap soms echt te kort. De Belastingdienst mag bijvoorbeeld maximaal drie jaar de tijd nemen om een aanslag erfbelasting op te leggen waardoor de afwikkeling zo maar meer dan twee jaar kan duren. Moet de executeur de aanslagen betalen, waar laat hij/zij dan de som die nodig is voor de betaling als de rekening opgeheven wordt?Goed overleg met de erfgenamen en uitbetalen van voorschotten zal het probleem beperken, maar handig is deze eis vooralsnog niet.
Akte van overlijden opvragen
Om te weten of iemand een testament had, of om bijvoorbeeld een verzekeringspolis tot uitkering te laten komen, is vaak een akte van overlijden nodig. Deze wordt door de gemeente waar de overledene woonde, opgemaakt. Maar niet iedereen kan deze opvragen. Alleen (groot)ouders, de partner en (klein)kinderen van de overledene kunnen dat doen. Wil iemand anders de akte van overlijden opvragen bij de gemeente, dan kan dat alleen met een machtiging van een van de personen die het wel zelf mogen doen.
Op deze servicepagina informeren we u elke twee weken over (financiële, fiscale en juridische) vragen die opkomen bij het ouder worden en vooral over zaken die spelen rondom erfenissen en de afwikkeling van nalatenschappen.
Uit de praktijk
Natuurlijk wensen wij u allereerst een mooi en gezond 2026!
Dit is het eerste nummer van het achtste jaar dat wij in de Oud Rotterdammer onze ervaringen met u delen. Voor ons is het bijna verbazingwekkend dat er zoveel te schrijven is over een onderwerp als erfrecht of erfbelasting. Toch vullen we de pagina vrij moeiteloos. Misschien wel omdat het bij nalaten nooit hetzelfde is. Een testament kan duidelijk zijn, maar de praktijk niet. Of er zijn erfgenamen die een duidelijk testament ter discussie stellen. Of een erfgenaam blijkt onvindbaar. Of het te gelde maken van stukken uit de nalatenschap leidt tot problemen. Kortom, in de wereld van het erfrecht is altijd wat te doen; we blijven u ook dit jaar graag weer op de hoogte houden.
Heeft u vragen over uw testament of erfrecht/erfbelasting, maak dan eens vrijblijvend een afspraak voor een van onze erfcoach-spreekuren, via de e-mail (info@akto.nu) of telefoon (010 3130823). Of maak een afspraak bij ons op kantoor.
Samenwonen en het erfrecht
Ik ben bezig met de aangifte erfbelasting na het overlijden van onze vader. Onze moeder is acht jaar geleden overleden. Haar erfenis is zonder rente ‘onder vader gebleven’. Welke waarde geef ik bij de vraag ‘vorderingen’ op voor de erfbelasting?
U stelt een goede maar enigszins lastig te beantwoorden vraag. Het is een goede vraag, omdat u door de juiste vordering op te nemen als schuld in de nalatenschap van uw vader, waarschijnlijk de verschuldigde erfbelasting flink kunt beperken.
Het is wellicht een lastig te beantwoorden vraag, omdat u moet weten hoe groot de niet-opeisbare vordering van de kinderen (moeders erfdeel) was. Vaak wordt na het eerste overlijden gedacht dat de langstlevende toch ‘gewoon alles erft’ en daar blijft het dan bij. Op zich is het goed dat kinderen het onbezorgd verder leven van de langstlevende ouder erkennen, maar daarmee zijn we er nog niet. Volgens de wettelijke verdeling (waar we hier over spreken) is het feit dat de kinderen een niet-opeisbare vordering in geld krijgen op de langstlevende ouder minstens zo belangrijk. Is niet vastgelegd hoe groot de nalatenschap van de eerst-overleden ouder en daarmee deze vorderingen van de kinderen zijn, dan kan de aangifte erfbelasting, die na het overlijden van uw moeder is gedaan, helpen. Heeft u geen kopie, dan kan die bij de Belastingdienst aangevraagd worden. Is er geen aangifte gedaan, dan moet u een schatting maken.
Voor de juiste grootte van de vordering is vervolgens van belang om het onderscheid te maken tussen de fiscale waarde van de nalatenschap en de economische waarde. Bij de aangifte erfbelasting is de WOZ-waarde van de woning het uitgangspunt. U mag de WOZ-waarde van het jaar van overlijden hanteren of die van het jaar daarna als deze lager is. Maar de WOZ-waarde is over het algemeen niet gelijk aan de economische waarde. Vergelijk de vraagprijzen op Funda maar eens met de WOZ-waarden bij het wozwaardeloket.nl. Voor de vordering mag u de waarde van de woning in het economisch verkeer gebruiken. Maar wat is de economische waarde? Een omschrijving is: de meest realistische, marktconforme prijs die je zou krijgen als je een bezit verkoopt, rekening houdend met de beste verkoopmethode en de meest biedende gegadigde. Nog steeds lastig? Wij vragen vaak de recente verkopen van de woningen in de buurt op bij het Kadaster en berekenen de vierkante meterprijs. De woning met (terugwerkende kracht) laten taxeren mag natuurlijk ook.
De laatste moeilijkheid betreft de rente die verschuldigd is over de vordering. Zonder testament is er geen rente verschuldigd over de niet-opeisbare vorderingen, behalve wanneer de wettelijke rente hoger is dan 6% en dan alleen de rente boven de 6%. De wettelijke rente was in 2001 8%, in 2002 7% en dan heel lang 6% of lager en sinds 1 januari 2026 4%, dus meestal krijgt u niet te maken met deze rente.
Is er (volgens het testament) een rente verschuldigd, dan moet met deze rente gerekend worden. Pas daarna weet u hoe groot de schuld van uw vader op zijn kinderen bij zijn overlijden werkelijk is; dus welk bedrag u als schuld mag opvoeren bij de aangifte erfbelasting.
U stelt een goede, maar best lastige vraag die u, als u alles goed berekent, veel erfbelasting kan besparen. Komt u er niet uit? Wij helpen u graag verder.
Verklaring van executele of van erfrecht?
Als de executeur in een nalatenschap, kunt u naast de verklaring van erfrecht ook een verklaring of akte/proces-verbaal van executele laten opstellen. De akte van executele is handig om als executeur snel aan de slag te kunnen gaan. Vooral als goede doelen erfgenamen zijn, wil de verklaring van erfrecht namelijk nog weleens lang op zich laten wachten. Ook onwillige erfgenamen kunnen de afgifte van een verklaring van erfrecht ophouden. Met de akte van executele kan de executeur alvast het beheer over de bankrekeningen krijgen en een nabestaandenmachtiging bij de Belastingdienst aanvragen. Zo is er zicht op de grootte van de nalatenschap. Voor bepaalde handelingen, zoals de verkoop van de woning, blijft de verklaring van erfrecht nodig om enerzijds de woning op naam van de erfgenamen te zetten en anderzijds om te kunnen leveren aan de koper. Tussen het te koop (kunnen) zetten van de woning en de levering aan de koper zitten meestal vele maanden; genoeg tijd om de verklaring van erfrecht te organiseren.
Niet zakelijke verhuur
Het feit dat een onroerende zaak, zoals een woning, is verhuurd kan een waardedrukkend effect hebben voor de inkomstenbelasting en de erfbelasting. Dit komt omdat rekening mag worden gehouden met de zogenoemde leegwaarderatio. Verhuurt u een woning aan een familielid of goede vriend en is de huur niet zakelijk, dan kunt u vanaf dit jaar de leegwaarderatio echter niet meer toepassen. U moet dus de gehele WOZ-waarde opgeven in box 3.
Heffingsvrij Vrij vermogen
In box 3 betaalt u inkomstenbelasting over uw vermogen (bezittingen min schulden). Hiervoor geldt een vrijstelling. Het vermogen in box 3 waarover u namelijk geen inkomstenbelasting hoeft te betalen is in 2026 €59.357 en voor (echt)paren het dubbele.
Op deze servicepagina informeren we u elke twee weken over (financiële, fiscale en juridische) vragen die opkomen bij het ouder worden en vooral over zaken die spelen rondom erfenissen en de afwikkeling van nalatenschappen.
Uit de praktijk
Natuurlijk wensen wij u allereerst een mooi en gezond 2026!
Dit is het eerste nummer van het achtste jaar dat wij in de Oud Rotterdammer onze ervaringen met u delen. Voor ons is het bijna verbazingwekkend dat er zoveel te schrijven is over een onderwerp als erfrecht of erfbelasting. Toch vullen we de pagina vrij moeiteloos. Misschien wel omdat het bij nalaten nooit hetzelfde is. Een testament kan duidelijk zijn, maar de praktijk niet. Of er zijn erfgenamen die een duidelijk testament ter discussie stellen. Of een erfgenaam blijkt onvindbaar. Of het te gelde maken van stukken uit de nalatenschap leidt tot problemen. Kortom, in de wereld van het erfrecht is altijd wat te doen; we blijven u ook dit jaar graag weer op de hoogte houden.
Heeft u vragen over uw testament of erfrecht/erfbelasting, maak dan eens vrijblijvend een afspraak voor een van onze erfcoach-spreekuren, via de e-mail (info@akto.nu) of telefoon (010 3130823). Of maak een afspraak bij ons op kantoor.
Erven onze eigen kinderen en stiefkinderen evenveel als we geen testament maken?
Ik ben bezig met de aangifte erfbelasting na het overlijden van onze vader. Onze moeder is acht jaar geleden overleden. Haar erfenis is zonder rente ‘onder vader gebleven’. Welke waarde geef ik bij de vraag ‘vorderingen’ op voor de erfbelasting?
U stelt een goede maar enigszins lastig te beantwoorden vraag. Het is een goede vraag, omdat u door de juiste vordering op te nemen als schuld in de nalatenschap van uw vader, waarschijnlijk de verschuldigde erfbelasting flink kunt beperken.
Het is wellicht een lastig te beantwoorden vraag, omdat u moet weten hoe groot de niet-opeisbare vordering van de kinderen (moeders erfdeel) was. Vaak wordt na het eerste overlijden gedacht dat de langstlevende toch ‘gewoon alles erft’ en daar blijft het dan bij. Op zich is het goed dat kinderen het onbezorgd verder leven van de langstlevende ouder erkennen, maar daarmee zijn we er nog niet. Volgens de wettelijke verdeling (waar we hier over spreken) is het feit dat de kinderen een niet-opeisbare vordering in geld krijgen op de langstlevende ouder minstens zo belangrijk. Is niet vastgelegd hoe groot de nalatenschap van de eerst-overleden ouder en daarmee deze vorderingen van de kinderen zijn, dan kan de aangifte erfbelasting, die na het overlijden van uw moeder is gedaan, helpen. Heeft u geen kopie, dan kan die bij de Belastingdienst aangevraagd worden. Is er geen aangifte gedaan, dan moet u een schatting maken.
Voor de juiste grootte van de vordering is vervolgens van belang om het onderscheid te maken tussen de fiscale waarde van de nalatenschap en de economische waarde. Bij de aangifte erfbelasting is de WOZ-waarde van de woning het uitgangspunt. U mag de WOZ-waarde van het jaar van overlijden hanteren of die van het jaar daarna als deze lager is. Maar de WOZ-waarde is over het algemeen niet gelijk aan de economische waarde. Vergelijk de vraagprijzen op Funda maar eens met de WOZ-waarden bij het wozwaardeloket.nl. Voor de vordering mag u de waarde van de woning in het economisch verkeer gebruiken. Maar wat is de economische waarde? Een omschrijving is: de meest realistische, marktconforme prijs die je zou krijgen als je een bezit verkoopt, rekening houdend met de beste verkoopmethode en de meest biedende gegadigde. Nog steeds lastig? Wij vragen vaak de recente verkopen van de woningen in de buurt op bij het Kadaster en berekenen de vierkante meterprijs. De woning met (terugwerkende kracht) laten taxeren mag natuurlijk ook.
De laatste moeilijkheid betreft de rente die verschuldigd is over de vordering. Zonder testament is er geen rente verschuldigd over de niet-opeisbare vorderingen, behalve wanneer de wettelijke rente hoger is dan 6% en dan alleen de rente boven de 6%. De wettelijke rente was in 2001 8%, in 2002 7% en dan heel lang 6% of lager en sinds 1 januari 2026 4%, dus meestal krijgt u niet te maken met deze rente.
Is er (volgens het testament) een rente verschuldigd, dan moet met deze rente gerekend worden. Pas daarna weet u hoe groot de schuld van uw vader op zijn kinderen bij zijn overlijden werkelijk is; dus welk bedrag u als schuld mag opvoeren bij de aangifte erfbelasting.
U stelt een goede, maar best lastige vraag die u, als u alles goed berekent, veel erfbelasting kan besparen. Komt u er niet uit? Wij helpen u graag verder.
Verklaring van executele of van erfrecht?
Als de executeur in een nalatenschap, kunt u naast de verklaring van erfrecht ook een verklaring of akte/proces-verbaal van executele laten opstellen. De akte van executele is handig om als executeur snel aan de slag te kunnen gaan. Vooral als goede doelen erfgenamen zijn, wil de verklaring van erfrecht namelijk nog weleens lang op zich laten wachten. Ook onwillige erfgenamen kunnen de afgifte van een verklaring van erfrecht ophouden. Met de akte van executele kan de executeur alvast het beheer over de bankrekeningen krijgen en een nabestaandenmachtiging bij de Belastingdienst aanvragen. Zo is er zicht op de grootte van de nalatenschap. Voor bepaalde handelingen, zoals de verkoop van de woning, blijft de verklaring van erfrecht nodig om enerzijds de woning op naam van de erfgenamen te zetten en anderzijds om te kunnen leveren aan de koper. Tussen het te koop (kunnen) zetten van de woning en de levering aan de koper zitten meestal vele maanden; genoeg tijd om de verklaring van erfrecht te organiseren.
Niet zakelijke verhuur
Het feit dat een onroerende zaak, zoals een woning, is verhuurd kan een waardedrukkend effect hebben voor de inkomstenbelasting en de erfbelasting. Dit komt omdat rekening mag worden gehouden met de zogenoemde leegwaarderatio. Verhuurt u een woning aan een familielid of goede vriend en is de huur niet zakelijk, dan kunt u vanaf dit jaar de leegwaarderatio echter niet meer toepassen. U moet dus de gehele WOZ-waarde opgeven in box 3.
Heffingsvrij Vrij vermogen
In box 3 betaalt u inkomstenbelasting over uw vermogen (bezittingen min schulden). Hiervoor geldt een vrijstelling. Het vermogen in box 3 waarover u namelijk geen inkomstenbelasting hoeft te betalen is in 2026 €59.357 en voor (echt)paren het dubbele.
Op deze servicepagina informeren we u elke twee weken over (financiële, fiscale en juridische) vragen die opkomen bij het ouder worden en vooral over zaken die spelen rondom erfenissen en de afwikkeling van nalatenschappen.
Uit de praktijk
Voor het doen van de aangifte erfbelasting hebben de meeste mensen geen routine. Het komt immers hooguit maar een paar keer in een mensenleven voor dat je aangifte erfbelasting moet doen. Daar bouw je geen kennis/ervaring mee op. Wij hebben deze ervaring gelukkig wel en door die bekendheid met de vraagstelling en door te weten wat waar moet worden aangegeven, voorkom je fouten en beperk je de verschuldigde erfbelasting. Bij een eenvoudige erfenis vermeldt het digitale aangiftesysteem direct de verschuldigde erfbelasting. Is de aangifte complexer door legaten of bijvoorbeeld vruchtgebruik, dan geeft het systeem alleen het totaal aan waarover aangifte moet worden gedaan en is het afwachten wat de aanslag zal worden. Wij berekenen dit dan alvast voor onze klanten; dat is wel zo rustig.
Heeft u ook vragen over de erfbelasting of erfrecht, maak dan eens vrijblijvend een afspraak voor een van onze erfcoach spreekuren, via de e-mail (info@akto.nu) of telefoon
(010 3130823)
Kleinkindlegaten in soorten en maten
Mijn vrouw en ik gunnen onze kleinkinderen ook een stukje van onze nalatenschap en willen daarmee het liefst ook erfbelasting besparen. Kunt u zeggen hoe dit het beste kan?
Kleinkindlegaten opnemen in een testament is inderdaad een relatief eenvoudige manier om uw kleinkinderen een steuntje in de rug te geven en tevens erfbelasting te besparen.
De meest voor de hand liggende vorm van een kleinkindlegaat is een geldsom. Dit kan op verschillende manieren geregeld worden in uw testament.
Hieronder zullen wij in het kort de meest belangrijke mogelijkheden/opties beschrijven.
In veel testamenten wordt een kleinkindlegaat ter grootte van het vrijgestelde bedrag voor de erfbelasting opgenomen. In 2025 bedraagt dit € 25.490 per kleinkind. Tot dit bedrag is er hierover geen erfbelasting verschuldigd. Omdat we niet weten óf en hoeveel deze vrijstelling zal toenemen, kan het verstandig zijn om hier een maximum aan te verbinden. Als u bovendien zeker wilt weten dat de erfgenamen (vaak de kinderen) ook nog zelf voldoende zullen erven, adviseren wij vaak om geen bedrag maar een bepaald percentage van de nalatenschap op te nemen. Ook hier kunt u weer een maximum aan verbinden.
Om alle kinderen zoveel mogelijk gelijk te behandelen, is het verstandig om het kleinkindlegaat ten laste van de eigen ouder te laten komen. Zo voorkomt u dat kinderen met geen of minder kinderen minder van u erven dan de kinderen met meer eigen kinderen en erft ieder ‘gezin’ dus evenveel.
Het kleinkindlegaat kan zowel bij het overlijden van de eerststervende als bij dat van de langstlevende grootouder worden toegekend, of alleen bij het overlijden van één van hen. Door het legaat pas opeisbaar te laten zijn bij overlijden van de langstlevende grootouder, heeft de langstlevende er nog geen “last van”, maar kunt u eventueel wel twee keer erfbelasting besparen.
Wanneer een legaat pas later opeisbaar is, kunt u in uw testament bepalen of er wel of geen rente over verschuldigd is. Als er geen rente hoeft te worden vergoed, kan feitelijk een hoger legaat worden toegekend dan de vrijstelling voor de erfbelasting. Dit komt doordat bij de berekening van de erfbelasting rekening mag worden gehouden met het ‘fictieve vruchtgebruik’ van het legaat. Net als bij een niet-opeisbare vordering van een kind wordt hierbij fiscaal gebruikgemaakt van de vruchtgebruikfactor, die is gekoppeld aan de levensverwachting van de langstlevende grootouder.
De over het legaat verschuldigde rente kan vervolgens enkelvoudig (alleen over de hoofdsom) of samengesteld (rente op rente) zijn. Bij een samengestelde rente betekent dit dat de waarde van het kleinkindlegaat sneller hoger wordt dan bij een enkelvoudige rente. Dit kan ertoe leiden dat het vermogen van de erfgenaam bij wie het legaat moet worden ‘opgehaald’, sneller wordt uitgehold.
N.B. Bedenk overigens wel dat ook als het kleinkindlegaat niet opeisbaar is, het bedrag van het legaat voor de inkomstenbelasting wel moet worden opgegeven in box 3 (bij de ouders). Bedenk dus van tevoren wat u precies wilt met het kleinkindlegaat en laat u hier eventueel goed over adviseren. Een kleinkindlegaat op maat voorkomt onbedoelde fiscale gevolgen en waarborgt een evenwichtige verdeling binnen de familie.
Uitsluitingsclausule
Wij kregen onlangs de vraag of het opnemen van een uitsluitingsclausule zin heeft als de kinderen in gemeenschap zijn getrouwd en of de aangetrouwden dan toch in de erfenis delen. Ons antwoord daarop luidde als volgt. De uitsluitingsclausule is júist bedoeld voor de situatie dat een huwelijk in gemeenschap van goederen is aangegaan om te zorgen dat hetgeen verkregen wordt niet onmiddellijk voor 50% eigendom is van de echtgenoot/-ote.
De echtgenoot/erfgenaam kan dit vervolgens wel aan deze partner laten vererven (via de wet of via een testament). De uitsluiting kan overigens ook zinvol zijn bij een finaal verrekenbeding of verblijvingsbeding in een samenlevingsovereenkomst.
Broers en zussen geen erfgenaam
De executeur is verplicht binnen een redelijke termijn de erfgenamen en legatarissen te informeren over wat hen toekomt. Is de familie (bijvoorbeeld broers en zussen) niet opgenomen als erfgenaam of legataris in een testament, dan hoeven zij dus ook niet geïnformeerd te worden.
De familie kan de executeur om informatie vragen, maar deze hoeft de vragen niet te beantwoorden. Vraagt de familie de executeur naar wie de erfgenamen zijn, dan brengen ze de executeur in een lastig pakket. De executeur kan dan eventueel in overleg met de erfgenamen de familie informeren
Bij leven legaat schenken
Het bedrag van een legaat uit het testament alvast bij leven schenken, heeft als voordeel dat u nog kunt zien wat er met de gift of het geld gebeurt. Past u nadien uw testament niet aan, dan moet het legaat nogmaals uitgekeerd worden, tenzij het een item betreft; dat is er maar een keer. De oplossing kan zijn om in het testament op te nemen dat wanneer het legaat bij leven al is uitbetaald, het legaat vervalt of u kunt de schenking na overlijden laten inbrengen.
