De Utrechter Week 18 - page 13

Oom Rudolf was getrouwd met een
zus van mijn vader en was in Borculo
hoofd van een school. Zelf hadden zij
geen kinderen. Deze dagboeken zijn
door mijn oom Rudolf in vele schrif-
ten opgeschreven. Het bijzondere
is dat ik in de laatste winter van de
oorlog, de hongerwinter, door zijn toe-
doen in Borculo, ben ondergebracht.
Van deze in mijn ogen kostbare
documenten was ik niet op de hoogte.
Doordat de heer Jansen ze mij liet
lezen, heeft dit voor mij zeer veel
waarde gekregen. Mijn eigen kind-
verhaal én zijn bezorgdheid als oom
over de kinderschare van onze familie
raakte mij zeer. Er was in Utrecht niets
meer te eten om de laatste periode van
de winter door te komen, daarom zijn
we geëvacueerd naar de Achterhoek.
Op 18 januari 1945 gingen Maria,
mijn oudste zusje, zusje Joke en neefje
Stijn en vriendje Willem en ik samen
met neefjes en nichtjes en aanverwan-
ten van de Kuitenbrouwers met een
bus naar Borculo. Het was in mijn her-
innering avond, donker en koud. Het
was spannend of we niet aangehouden
zouden worden door de Duitsers. Elke
keer als de bus moest stoppen, gingen
alle hoofdjes diep voorover. Ik was
angstig en ook nog maar vijf jaar. De
anderen een paar jaar ouder. Van mijn
moeder en vader weg en zomaar mee
met een bus. Hoeveel zal ik er op dat
moment van begrepen hebben? Mijn
oom heeft zijn uiterste best moe-
ten doen al deze kinderen onder te
brengen, doordat het aantal groter was
dan waarop hij had gerekend! Deze
zorgen van oom en tante heb ik met
ontroering gelezen.
Grote borden eten
Ook bonkaarten en verblijfspapieren
moesten aangevraagd worden. Samen
met Joke, neef en vriendje werden
we bij de familie Terwoorst geplaatst,
Maria en nichtje Mieteke verbleven bij
oom Rudolf en tante Nat. We kwamen
terecht in een boerderij met café en
tennisbaan. In grote lijnen weet ik nog
details die op mij als klein meisje veel
indruk hebben gemaakt. We kregen
grote borden eten en aten met een
lepel. Ook mochten we de melk zo uit
de koe drinken. Met mijn ogen dicht
kan ik nu nog de lauwe melk proeven!
Omdat ik nog niet naar school hoefde,
speelde ik veel buiten, terwijl Joke,
Stijn en Willem een heel stuk moesten
lopen om op school te komen. Ik liep
daar vrij rond in een wollen gebreid
onderbroekje vanwege het vatbaar
zijn voor blaasontsteking. Er was daar
een opa die kinds was, zo werd dat
toen genoemd. Ik was dol op mijn pop
en opa ook. De oude man pakte heel
graag mijn popje af en dat gaf nogal
veel onrust, omdat ik dat natuurlijk
niet begreep. Wat ik ook nog goed
weet, is dat we niet in het bos achter
het weiland mochten spelen vanwege
de eventuele kogelhulzen die daar
waren achtergelaten door de Duitsers,
die het bos als oefenterrein gebruikten.
Als er een sirene ging, moesten we de
schuilkelder in. Ik was bang daar in
het donker en vond het eng!
Aan het eind van de oorlog kregen
we inkwartiering van de Engelsen,
die de tennisbaan bij het café druk
gebruikten. Daarvan weet ik nog dat
ik als ‘small Anneke’ de ballen mocht
oprapen en dat vond ik erg leuk; lek-
ker rennen, achter de bal aan.
Terug naar de met vulpen geschreven
dagboeken van oom Rudolf. Die ge-
ven ook een goed tijdsbeeld over ge-
loof en taalgebruik. Mijn oom was een
gelovig mens en er staan dus ook veel
mooie gebeden en gedichten van zijn
hand in deze schriften. Elk hoofdstuk
eindigde in een gebed en smeekbede
om de oorlog te laten ophouden. Heel
Europa sloot hij in zijn hart en de vele
soldaten die stierven herdacht hij met
eerbied en respect. Vrijdag 4 mei 1945
kwam in Borculo het bericht: Vrij,
Vrij, Vrij! Het Westen is bevrijd! De
inkt van de pen op papier is gevlekt
door emotie! Zo eindigt het dagboek
van oom Rudolf. Tot slot: Ik heb
mijn ouders vroeg verloren en een
overweldigend gevoel was hun namen
op papier te zien, mede dankzij deze
oom. De jeeps en legertrucks, bedekt
met rood, wit en blauwe vlaggen is
het laatste beeld van toen voor mij in
Borculo, op 4 mei 1945.
Anna Kuitenbrouwer
Oorlogsherinneringen van Oom Rudolf
Na aanleiding van mijn stukje ‘Flarden uit het verleden’ van vorig
jaar zijn er veel reacties gekomen. Eén daarvan was zo bijzonder
en heeft mij zo aangegrepen, dat ik mede daardoor in contact
gekomen ben met de heer Jansen. Hij bleek in het bezit te zijn
van een schitterend document over de oorlog, waarin mijn oom
Rudolf op een indringende manier de dagelijkse gevolgen en
spanningen van de oorlog heeft beschreven. En dat alles in een
prachtig handschrift.
De Oud-Utrechter - Dé gratis krant voor de echte Utrechter
Dinsdag 2 mei 2017
pagina 13
De Kuitenbrouwertjes
Darren en Robin hadden vrij van
school, dus ‘s ochtends om acht uur
zaten drie paar vragende kinderogen
ons aan te kijken. Wat gaan we doen?
Er stonden in ieder geval een paar
dingen vast. We zouden weer eens
ouderwets ‘meloentje’ eten, opa
ging pannenkoeken bakken en….we
zouden naar de carnavalsoptocht op
tv gaan kijken! Maar ja, dat doe je
niet al om acht uur ‘s ochtends, dus
er moesten nog wat plannen gesmeed
worden.
Darren vond dat, als het droog werd,
hij wel met opa Cor kon gaan voetbal-
len en dan kon oma Irene met Robin
‘meisjesdingen’ doen. Goed plan!
Maar er kroop ook nog een kleine
‘smurf’ over de grond. Kleinzoon
Caelum is nu bijna een jaar en gaat op
ontdekkingstocht. Zo ook die ochtend.
Ieder snoertje en knopje wilde hij uit-
proberen. We ‘foeiden’ en ‘uh-uh-den’
wat af, maar daar had Caelum géén
boodschap aan!
Zijn grote broer had de oplossing.
“Dan moeten jullie hem in de box
zetten, dat doen papa en mama ook!”
Het was het proberen waard. Helaas
had de ‘ontdekkingsreiziger’ daar géén
zin in en hij blèrde de hele buurt bij
elkaar. Ik kreeg het er een béétje warm
van en opa moest, al regende het nog
steeds, ineens een boodschap doen.
“Ben zo terug”, zei hij en schoot als
een háás de kamer uit.
Omdat de kleine drol in de box het
uithoudingsvermogen had van een
goed merk batterij en ik bij hem nog
geen knopje ontdekt had waarmee ik
zijn volume en blèrpartij kon stoppen,
tilde ik hem toch maar weer uit de
box. ‘Andere’ oma en ik hadden het er
laatst al eens over. Lood in de billen,
niet te tillen!
Wat is dat jochie zwaar. Dus voor ons,
oma’s, een hele klus om hem op de
arm te nemen. Afijn, hij eruit en even
later zat hij met een grote grijns op
mijn schoot. Ach ja, daar ben ik oma
voor en het moest die ochtend ook wel
een béétje gezellig blijven
De natuur hielp een handje, het was
even droog! Opa was net terug en
Darren trok zijn jas al aan. “Opa, we
zouden toch gaan voetballen?” Daar
vertrokken de twee ‘mannen’ naar het
schoolplein. Caelum was ondertus-
sen bijna knock out van al het geblèr,
dus die moest naar bed. Robin en
ik konden aan onze ‘meisjesdingen’
beginnen.
Op het aanrecht lag onze meloen en
wij gingen hem samen in partjes snij-
den. “Dat deden wij altijd hè oma, en
dan mocht ik altijd van jou proeven!”
Ik begreep de ‘hint’ en mijn assistente
stopte geregeld een stukje meloen in
haar mond. Oh, die ogen. Ze straalden
helemaal. Dit was ons moment zonder
de mannen. Opa voetbalde ondertus-
sen met Darren en een paar grotere
jongens op het schoolplein. Darren
had het snel bekeken, was ‘pffff zo
moe’ en wilde wel keepen! Opa rende
wel heen en weer en was bekaf!
Maar hij ging ook nog de beloofde
pannenkoeken bakken en
we smulden er samen van.
Er werd een tent gebouwd
met kleden over de tafel,
dansjes gemaakt en uitge-
voerd en aan het eind van
de middag deden we nog
wat spelletjes.
Opa damde met Darren
en oma speelde Mens-
Erger-Je-Niet met Robin.
Caelum zat in de kinder-
stoel aan tafel en deed
op zijn manier met ons
mee. Iedere keer als een
van ons een pion verzette,
deed hij met zijn kleine
vingertje de stapjes na.
Hoofd schuin, even kijken
en ja hoor, daar ging het
vingertje weer! Genieten.
Opa’s laatste troef was het
Een- twee- drie- vier...
Het was weer een oppasmaandag. En wat voor een! Het regende
buiten, of nee, laat ik het anders zeggen, het góót. Fijn, want we
waren van plan lekker met de kinderen naar buiten te gaan, maar
de natuur had iets anders voor ons in petto.
hoedje van papier. Zo vaak gemaakt en altijd raak. Ik be-
dacht me dat je van het nieuws dat in de krant staat vaak
helemáál niet vrolijk wordt, maar op deze manier had de
krant van die dag voor mij het mooiste nieuws, al zat dat
eronder. Kijk zelf maar!
Irene Kraaijenhagen
1...,3,4,5,6,7,8,9,10,11,12 14,15,16
Powered by FlippingBook