De Utrechter Week 26 - page 5

Omdat in vroeger tijden huisnum-
mers nog niet bestonden, kon een huis
herkenbaar gemaakt worden met een
afbeelding op de gevel. Het middel-
eeuwse straatbeeld werd in Utrecht
bepaald door houten huizen met luifels
met vaak houten uithangborden.
Door het brandgevaar kwam in 1610
een verbod op het maken van houten
gevels. Naarmate meer stenen voor-
gevels werden gebouwd, kwam het
gevelteken in zwang, meestal vervaar-
digd van zandsteen of hardsteen. De
functie ging verloren toen in de Franse
tijd (1795-1813) de wijkindeling met
huisnummers werd ingevoerd.
Naast de geveltekens zijn nagenoeg
alle gietijzeren lantarens langs de
grachten sinds 1953 voorzien van
gebeeldhouwde consoles. De meeste
daarvan, zo’n 60 procent, zijn tussen
1962 en 1982 gemaakt door beeld-
houwer Jeanot Bürgi in cartooneske
afbeeldingen gebaseerd op spreuken.
Ook zijn oude geschilderde muur-
reclames weer in oude staat hersteld.
In 2014 zijn tien middeleeuwse
stadsgezichten op gevels geplaatst. De
geïnteresseerde voorbijganger krijgt
door de vele historische afbeeldingen
een beeld van de vroegere sfeer op
deze locatie.
Terugplaatsen
“We hebben een enthousiast bestuur
met veel deskundigheid”, vertelt Paul
Krijnen. “De naam Utrechts Gevelte-
kenfonds geeft eigenlijk een verkeerd
beeld, want we zijn een fonds zonder
geld. Voor het restaureren van ge-
veltekens moeten we altijd zoeken
naar financiële middelen. Belangrijk
daarbij is de betrokkenheid van de
gemeentelijke Werkgroep Directe
Voorzieningen, die deskundigheid
biedt en grotendeels de kosten dekt.
Naast het herstel van oude geveltekens
worden ook wel nieuwe gemaakt. Als
eigenaren iets interessants over het
verleden van hun huis kunnen aanto-
nen, zoals een belangrijke historische
gebeurtenis of een bepaald beroep dat
werd uitgeoefend, kunnen we bemid-
delen om daarover een gevelteken
te laten maken. We hebben een goed
beeld van de geveltekens die er ooit in
Utrecht waren en nu niet meer te zien
zijn, veel is gedocumenteerd. Er zijn
er vele opgeslagen in het Centraal Mu-
seum en ook bij particulieren liggen
soms nog geveltekens op zolder. Als
Geveltekenfonds leggen we contacten
met eigenaren en willen we bereiken
dat de geveltekens weer fraai, in
oorspronkelijke kleurstelling, hersteld
en teruggeplaatst worden.”
Spectaculaire ontdekkingen
Soms worden spectaculaire ontdek-
kingen gedaan en verloren gewaande
geveltekens teruggevonden. “Ander-
half jaar geleden kregen we informa-
tie over vijf grote geveltekens, die
begraven lagen op het parkeerterrein
van de Jaarbeurs. Ze waren in de jaren
vijftig gemaakt door beeldhouwer Pie-
ter d’Hont voor het jaarbeursgebouw
op het Vredenburg. Het zijn echte
topstukken, die tijdens de sloop van
die gebouwen in de grond gestopt zijn
op het Jaarbeursterrein aan de Croesel-
aan, omdat niemand er raad mee wist.
Voor zoon Sebastiaan d’Hont, die zich
inzet voor het erfgoed van zijn vader,
was het een geweldige vondst. We wil-
len ze nu plaatsen op de zijgevel van
Tivoli Vredenburg, vlak bij de plek
waar ze ooit te zien waren.”
Veel onderzoek is nodig voor gevel-
tekens geplaatst worden. “We wisten
dat de steen ‘De Zwarte Leeuw’ in
1903 was verdwenen van café De
Beurs aan het Neude. Die steen werd
honderd jaar later teruggevonden bij
een gebouw van de scouting, waar
hij als mascotte functioneerde. In
historische documenten lazen we dat
in 1625 de eigenaar van het pand
Paul de Leeuw heette. Dus vandaar
de naam De Zwarte Leeuw. Nu zijn
we bezig de steen terug te plaatsen
op de oorspronkelijke plek. Zo zijn er
veel geveltekens in oorspronkelijke
kleurstellingen hersteld en nieuwe
geplaatst. Ter verfraaiing van het
stadsbeeld en als herinnering aan het
gestold verleden.”
???????Enthousiast vertelt Paul
Krijnen over zijn vrijwilligerswerk bij
het Utrechts Geveltekenfonds. Hij is
afgestudeerd in de politieke weten-
schappen met specialisatie Neder-
landse geschiedenis. Verder heeft hij
het conservatorium in Utrecht gevolgd
met specialisatie piano. Hij dirigeert
nu diverse zangkoren. “Mijn belang-
stelling voor de Utrechtse geschiede-
nis werd geprikkeld toen iemand bij
ons huis in de Herenstraat aanbelde en
vertelde dat Vincent van Gogh hier op
bezoek was geweest. Na onderzoek
bleek dat daarover gecorrespondeerd
was door Anthon van Rappart, vriend
van Vincent van Gogh, die in ons
huis woonde. Mijn vrouw Jetty heeft
daarna verder onderzoek gedaan over
de Herenstraat en er een boek over
geschreven. Alleen uit dit onderzoek
bleek al hoeveel boeiende achter-
gronden elk huis heeft. En deze straat
representeert slechts een klein deel
van de eeuwenlange Utrechtse ge-
schiedenis. Prachtig toch om dat met
de geveltekens zichtbaar te maken.”
Geveltekens onthullen oude
ambachten in Utrecht
Ze geven belangrijke informatie over de geschiedenis van de stad, de vele geveltekens op historische panden in de Utrechtse
binnenstad. Ooit hadden ze een functie om het ambacht dat in het huis werd uitgeoefend over te brengen. Van begin 17e tot eind
18e eeuw werden deze tekens in meestal kleurrijke stenen reliëfs toegepast. Er zijn zelfs nog veel oudere geveltekens in de vorm
van gevelstenen in de Domtoren, die stammen uit de 14e eeuw. Herbergen gebruikten in de middeleeuwen meestal uithangbor-
den. De geveltekens geven een interessant beeld over ambachten uit het verleden en zijn een verfraaiing van het stadsbeeld.
De Oud-Utrechter - Dé gratis krant voor de echte Utrechter
Dinsdag 27 juni 2017
pagina 5
Twee foto’s van de Koning Davidsteen voor en na de restauratie.
Het Utrechts Geveltekenfonds zet zich veertig jaar in voor het behoud van de unieke geveltekens die historische panden sieren.
Vele verkeerden in slechte staat en moesten gerestaureerd worden. Een gesprek met Paul Krijnen (59), secretaris van het fonds.
Interview door Jan Jansen
Paul Krijnen
Muziek is een belangrijk onderdeel van elke
uitvaartplechtigheid. Of dit nu in een kerk is, in
een aula van een crematorium of op een door de
overleden persoon zo geliefde plek: er klinkt bijna
altijd wel muziek.
Barbara Uitvaartverzorging wil u de gelegenheid ge-
ven om muziek te ervaren. Om erover te praten, om
ervan te genieten. Op deze avond, die in het teken
staat van muziek bij uitvaarten, laten wij u muziek
horen die u wellicht al vaker hebt gehoord, maar nu
live gespeeld en gezongen door professionele musici
van Fermate Uitvaartmuziek. Van ‘Air’ van J.S.
Bach tot ‘Mag ik dan bij jou?’ van Claudia de Breij.
Van ‘Time to say goodbye’ van Andrea Bocelli tot
‘Afscheid nemen bestaat niet’ van Marco Borsato.
Alle muziek is mooier als u de trilling voelt en de
ademhaling hoort.
Wij ontmoeten u graag op donderdag 29 juni om
20.00 uur in ons uitvaartcentrum aan de Egginklaan
51 te Utrecht. U kunt zich voor deze avond aanmel-
den via telefoonnummer: 030-2966666 of via
mailadres:
.
De toegang is gratis en voor een hapje en een
drankje wordt gezorgd.
Barbara Uitvaartverzorging
Egginklaan 51
3527 XP Utrecht
Tel. 030 – 296 66 66
Muziekavond bij Barbara Uitvaartverzorging
U herkent het vast; u loopt in een supermarkt en op een gewone maandagmorgen klinkt
opeens de muziek die gedraaid werd op uw bruiloft, op het feestje dat zo leuk was of op een
uitvaart waar u laatst nog was. Meteen bent u terug bij dat moment van toen, bij de
herinnering, bij het gevoel.
“Van alle kunsten staat muziek het
dichtst bij tranen en herinneringen”
- Oscar Wilde
1,2,3,4 6,7,8,9,10,11,12,13,14,15,...16
Powered by FlippingBook