Skip to main content
Green Button

Tramconducteur in Rotterdam in oorlogstijd

Deel 1 Inleiding

De bekendste onbekende dagboekschrijver

Hendrik Bloemendaal geeft in 1946 als een van de eersten gehoor aan de oproep van toenmalig Minister van Onderwijs Gerrit Bolkestein (1871-1976) om dagboeken, en andere schriftelijke getuigenissen na de bevrijding af te staan om zo een beeld te krijgen van het dagelijks leven in oorlogstijd. Velen schonken (en schenken) tot vandaag de dag egodocumenten aan het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (het NIOD). Hendriks dagboek is nummer 7 in een lange reeks.

Tramconducteur Hendrik Bloemendaal (1905- ?), wonend op Jeruzalemstraat 52b in de Rotterdamse wijk Kralingen, schrijft vanaf 1 januari tot 20 november 1945 792 blaadjes dagboek. Bloemendaals dagboek is zeer beeldend geschreven en biedt een genuanceerde blik op het leven in Kralingen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Om deze redenen is het na de oorlog in de loop van de tijd in verschillende boeken veelvuldig geciteerd, waardoor Bloemendaal welhaast kan worden gezien als de bekendste onbekende dagboekenschrijver over Rotterdam in de Tweede Wereldoorlog.  In 2018 sierde Hendriks aangrijpende beschrijving van de Engelse misworpen op 28 januari 1942 nog de flaptekst van het boek Target Rotterdam over alle bombardementen op Rotterdam en omgeving. In dat boek wordt ook zijn beschrijving van het vergeten bombardement  op Rotterdam- West, 31 maart 1943 aangehaald. De emoties van de bevolking en de betrokkenheid van de tramconducteur met zijn stad komen tot leven.[i]

Er bestaan in Kralingen (nu Kralingen-Crooswijk) al lang  twee Kralingens: de lanen waarin de welgestelden wonen, en de zijstraten bevolkt door arbeiders, kantoorbedienden en allerhand soort middenstanders. Dagboekenschrijvers zoals Nauta -van der Hoeven, De Graaff en Diemer woonden in de rijke en comfortabele lanen en kenden anno 1946 de wegen om hun dagboeken te laten verschijnen. Bloemendaal, komend uit een zijstraat, had daarvoor geen netwerk. Nu ruim 80 jaar na het einde van de Tweede Wereldoorlog is de tijd gekomen om Bloemendaal zijn hele verhaal te laten vertellen.  Een verhaal van een “gewone” Rotterdamse tramconducteur over een ongewone tijd.