IJsbloemen, warme chocolademelk en ijssie piepen

Men neme een beker en doet daar een schepje cacaopoeder in. Daarna een schepje suiker en roert het geheel naar een lichtbruin mengsel. En maak er dan met een klein scheutje water een mooi bruin glad papje van. Daarna verwarmt u de melk tot het kookpunt. Kijk uit, die kan overkoken, wat bij ons thuis nog wel eens gebeurde. Net even te lang weggebleven. Waarbij de nare geur van verbrande melk zich door het huis verspreide met als duidelijke waarschuwing dat er iets niet in de haak was.

Gewoon even wachten tot je de melk omhoog ziet komen is natuurlijk altijd handiger. Later kregen we een soort witte standaard met een rond gat in het midden die je in de steelpan kon plaatsen en was dat overkoken voorgoed verleden tijd. Daarna klopt u die gekookte melk stevig op tot er een mooie schuimlaag ontstaat. En giet dat geheel in die beker. Nee een hartje in dat schuim, wat ik u trouwens van harte toewens, was in die tijd nog niet aan de orde. Diezelfde melk met schuim ging trouwens ook op dat sterke laagje koffie extract, waarmee mijn moeder haar ouderwetse bakkie leut bereidde.

U weet wel, met dat schepje Buisman om de smaak te verstevigen.

Maar mensen wat was dat lekker, die warme chocolademelk. En zo makkelijk zelf te maken. Een onderdeel natuurlijk van de koek en zopie. De attributen bij een fikse schaatstocht. En hoewel er beslist wel kwakkelwinters tussen moeten hebben gezeten, was het in mijn herinnering toch bijna elk jaar wel raak wat ijs en sneeuw betreft. De paar nog best leuke winterse omstandigheden die deze paar donkere, vaak ijskoude wintermaanden nog enigszins dragelijk maakten. Voor een kind dan toch.

IJskoud zeil

De meeste lezers zullen ze nog wel herkennen, de al veel eerder door anderen en ook door mij beschreven taferelen van dikke ijsbloemen aan de binnenkant van de ramen. Bevroren condens, die logischerwijs altijd wel ontstaat in een kleine slaapkamer met vier opgroeiende knullen in stapelbedden.

En dan vroeg in de ochtend van uit het warme bed met een dik pak dekens met je blote voeten op dat ijskoude zeil. Wat mij nu gelijk weer aan popgroep “Het” doet denken, die daar een grappig liedje over maakte.

Even een gaatje maken tussen de ijsbloemen om naar buiten te kunnen kijken en dan het enthousiasme over de langzaam omlaag dwarrelende sneeuwvlokken.

Altijd weer spannend die eerste sneeuw. Even snel alleen je gezicht, armen en nek wassen met ijskoud water. En je proberen af te drogen met een keihard half bevroren handdoek die onder de wastafel hing. En dan op een holletje de trap af met dat bundeltje kleren onder je arm. Naar de huiskamer waar het vuur in de kolenkachel alweer hoog op laaide, om je in die behaaglijke warmte verder aan te kunnen kleden. Echt de enige warme plek van het huis. En dan na de levertraan en de havermoutpap je jas aan, muts op en je handschoenen niet vergeten. Op naar buiten voor het sneeuwballen gevecht en de eerste sneeuwpop.

Glijbaan

De meeste al wat oudere mensen klaagden alleen maar over die sneeuw en veegden zo snel mogelijk de stoep schoon, strooide zout of leegde de asla van de kolenkachel over de sneeuw om uitglijden te voorkomen. Weer een obstakel die jouw sledetocht voortijdig blokkeerde. Gelukkig kon je nog wel met de slee van een helling af roetsen. En waar de oude bunker op de Westzeedijk in Rotterdam, waar nu de Kunsthal zit, een prima plek voor was. En wat is nou mooier dan met zijn allen een glijbaan te maken. Netjes in de rij op je beurt wachten voor je je kunsten mocht vertonen. Dan een flinke aanloop en daar ging je over dat lange bijna zwart geworden deel van de stoep die glinsterde in het zonlicht. Ach en voor de echte durfals was er natuurlijk het ijsje piepen. Je kan ze natuurlijk ook de onverantwoordelijke eikels noemen, maar spannend dat het was. Het ijs golfde voor je uit, maar je moest wel in de rennende groep blijven. Twee stappen er achter en je was de pineut en kon met een nat pak huiswaarts keren, waar huisarrest je deel werd. Of terug naar school, waar je de nodige hoon te incasseren kreeg. Gelukkig als kind nooit echt helemaal door het ijs gezakt, wel vaak een zeikerd opgelopen, zodat je alsnog soppend in je schoenen huiswaarts keerde. Waar je moeder zuchtend mopperde over dat natte schoeisel en je domme gedrag.

Schaatsen

Nee dan was schaatsen toch wat slimmer en na het nodige gekrabbel met houten Friese doorlopers toch de slag te pakken gekregen. Zodat je menig ijshockey wedstrijd met je vriendjes op de Westersingel kon houden. Natuurlijk nog geen echte hockeystick, maar met een flinke tak kon je ook prima uit de voeten. Wel met de nieuwe hockey schaatsen trouwens, wat gelijk het einde was van loszittende riempjes en een scheve schaats onder je schoenen, en waarmee je stoer over het ijs kon schuiven. Lekker uitsloven dus. Waarbij je ook nog eens makkelijker kon bijblijven tijdens het gezamenlijke rondje over de met gekleurde lampjes verlichte ijsbaan. Ondertussen luisterend naar de laatste hits die gezellig en hard uit luidsprekers schalden.  Later met stalen Noren nog mooie tochten gemaakt, zoals een rondje over de Kralingse Plas, een tocht over de Rotte of langs de molens van de Kinderdijk. En toen ik zelf twee jonge meiden kreeg, samen met hun vriendinnen een fikse schaatstocht gemaakt. Zo vanaf de vijver voor ons huis, via de singels van de stad de polder in. Met een slee waar we onze proviand, een warme deken en een thermosfles warme chocolade melk op vervoerden. Hoe mooi was dat.  Ach en het is nu alweer een paar jaar geleden dat ik voor het laatst de ijzers onder had. Na een zwakke plek in het ijs, waardoor ik tot mijn middel in het ijskoude water terecht kwam, met als gevolg een wel heel koude en nog best lange rit naar huis en na ook wat valpartijen, ben ik toch maar definitief gestopt met schaatsen. Op mijn leeftijd kan vallen zomaar blijvend letsel opleveren. Maar nog hoor ik in gedachten het geluid van mijn Noren weer over het ijs schrapen en voel de sensatie van dat glijden over die gladde zwarte ijsvloer. Het is heel mooi geweest en ik kijk er nu nog met veel plezier op terug.

Wim van der Klein / klein2@zonnet.nl